Έντονες γεωπολιτικές ανακατατάξεις και αυξημένη αβεβαιότητα στη Μέση Ανατολή διαμορφώνουν ένα νέο, σύνθετο περιβάλλον για τον παγκόσμιο τουρισμό, με άμεσες προεκτάσεις για την Κύπρο.
Οι εξελίξεις επηρεάζουν τις ροές ταξιδιωτών, αναδιαμορφώνουν τις αγορές-στόχους και επαναπροσδιορίζουν τις στρατηγικές επιλογές των ξενοδόχων.
Σε αυτό το πλαίσιο, ο Διεθνολόγος Πέτρος Ζαρούνας καταθέτει στον «Ξενοδόχο» τη δική του εμπεριστατωμένη ανάλυση. Ποιες οι γεωπολιτικές ισορροπίες και ποιος ο αντίκτυπος από τη χώρα;
Μέσα από τη συνέντευξή του, απαντά και αναλύει τη δυναμική των συγκρούσεων, τις μεταβολές στις διεθνείς τουριστικές ροές και τις ευκαιρίες που ενδέχεται να προκύψουν για την Κύπρο. Παράλληλα, αναδεικνύει πρακτικές κατευθύνσεις για τον ξενοδοχειακό κλάδο, υπογραμμίζοντας τη σημασία της συλλογικής δράσης και της στρατηγικής προσαρμογής.
Σε ένα περιβάλλον που μεταβάλλεται διαρκώς, η κατανόηση των διεθνών εξελίξεων αποτελεί κρίσιμο εργαλείο για τη λήψη αποφάσεων και τη διατήρηση της ανταγωνιστικότητας του κυπριακού τουρισμού.
Ας ξεκινήσουμε από τη μεγάλη εικόνα: Πώς θα περιγράφατε σήμερα τη συνολική κατάσταση στην περιοχή;
Η γενική κατάσταση έχει ως εξής: παρά τη σημαντική υπεροπλία των ΗΠΑ και του Ισραήλ, το Ιράν δεν παραδίδεται. Αντίθετα, έχει καταφέρει να ανταποδίδει τα κτυπήματα, με τελευταίο εκείνο στο νησί Ντιέγκο Γκαρσία στον Ινδικό Ωκεανό, όπου βρίσκεται μεγάλη βρετανική βάση. Επιπρόσθετα, έχει καταφέρει να κλείσει τα Στενά του Ορμούζ, με σοβαρές επιπτώσεις στις τιμές του πετρελαίου και του φυσικού αερίου.
Σε αυτό έχουν συμβάλει και τα κτυπήματα κατά ενεργειακών υποδομών του Ιράν, αλλά και εκείνων των χωρών του Κόλπου. Η απόφαση του Βρετανού Πρωθυπουργού Κιρ Στάρμερ για παραχώρηση δύο βρετανικών βάσεων (Ντιέγκο Γκαρσία και Fairford) τείνει να καταστήσει τη Βρετανία εμπόλεμο κράτος και το Ακρωτήρι και τη Δεκέλεια πιθανούς στόχους.
Σε κάθε περίπτωση, η παρουσία ευρωπαϊκών πλοίων και άλλων μέσων εγγύς της Κύπρου περιορίζει σημαντικά την πιθανότητα να πληγεί η Κύπρος, είτε στο έδαφος της Κυπριακής Δημοκρατίας είτε σε εκείνο των βρετανικών βάσεων. Όσο ο πόλεμος συνεχίζεται, η απειλή για την Κύπρο αλλά και την ευρύτερη περιοχή παραμένει.
Με αυτές τις εξελίξεις, πώς βλέπετε να επηρεάζονται οι τουριστικές ροές και ποιες αγορές κερδίζουν ή χάνουν έδαφος;
Η κλιμάκωση των συγκρούσεων στη Μέση Ανατολή (2024–2026) έχει επηρεάσει δραματικά τον τουριστικό κλάδο, με τις εκτιμήσεις να κάνουν λόγο για πιθανή μείωση των διεθνών αφίξεων στην περιοχή έως και 27% για το 2026. Οι χώρες που δέχονται το μεγαλύτερο πλήγμα ταξινομούνται ως εξής:
- Λίβανος: Καταγράφει τις μεγαλύτερες απώλειες, με πτώση στις κρατήσεις αεροπορικών εισιτηρίων που έφτασε το 74% ήδη από τα τέλη του 2023.
- Ιορδανία: Παρά τη σταθερότητά της, η εγγύτητα στη σύγκρουση οδήγησε σε μείωση των κρατήσεων κατά 35% έως 50%. Εμβληματικά μνημεία όπως η Πέτρα παρουσιάζουν σημαντική κάμψη επισκεπτών.
- Αίγυπτος: Ο τουρισμός, που συνεισφέρει 10–15% στο ΑΕΠ της χώρας, αντιμετωπίζει σοβαρές πιέσεις με πτώση κρατήσεων άνω του 26%.
- Τουρκία: Παρατηρείται αυξημένος αριθμός ακυρώσεων, καθώς οι ταξιδιώτες από μακρινές αγορές αποφεύγουν την ευρύτερη περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου.
Η απώλεια τουριστικών εσόδων για την περιοχή εκτιμάται μεταξύ 34 και 56 δισεκατομμυρίων δολαρίων. Πολλοί Ευρωπαίοι και Αμερικανοί τουρίστες στρέφονται πλέον σε ασφαλέστερους προορισμούς, όπως η Ελλάδα, η Ιταλία, η Ισπανία και η Πορτογαλία.
Πολλές χώρες έχουν ήδη εκδώσει αυστηρές ταξιδιωτικές οδηγίες που επηρεάζουν άμεσα τις μετακινήσεις και τον τουρισμό. Οι κυριότερες χώρες που έχουν αναβαθμίσει τις προειδοποιήσεις τους περιλαμβάνουν:
- Ηνωμένο Βασίλειο (FCDO): Εξέδωσε παγκόσμιες προειδοποιήσεις για 31 χώρες λόγω διαταραχών στις πτήσεις και κλεισίματος εναέριων χώρων.
- Ηνωμένες Πολιτείες (State Department): Διατηρούν το υψηλότερο επίπεδο επικινδυνότητας για αρκετές χώρες της περιοχής.
- Ευρωπαϊκές χώρες: Γαλλία, Γερμανία, Ιταλία και Πολωνία καλούν τους πολίτες τους να αποφεύγουν τα ταξίδια στη Μέση Ανατολή.
Οι οδηγίες χωρίζονται σε επίπεδα επικινδυνότητας:
- Επίπεδο 4: Μην ταξιδεύετε (Do Not Travel)
Λίβανος, Ιράν, Ιράκ, Συρία, Υεμένη, Ισραήλ και Παλαιστίνη
- Επίπεδο 3: Επανεξετάστε το ταξίδι (Reconsider Travel)
Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα (UAE), Σαουδική Αραβία, Ιορδανία, Τουρκία (σύσταση για αυξημένη προσοχή, ειδικά στις νοτιοανατολικές περιοχές)
- Επίπεδο 2: Αυξημένη προσοχή (Exercise Increased Caution)
Αίγυπτος, με οδηγία «Μην ταξιδεύετε» για το Σινά και τη Δυτική Έρημο
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, πώς μπορεί ένας ξενοδόχος να κινηθεί έξυπνα και να αξιοποιήσει τη συγκυρία;
Στην περίπτωση της Κύπρου, ένας μεμονωμένος ξενοδόχος δεν μπορεί από μόνος του να μειώσει τον αρνητικό αντίκτυπο από τις πολεμικές επιχειρήσεις στην περιοχή. Θα πρέπει, από κοινού μέσω του ΠΑΣΥΞΕ, οι ξενοδόχοι να κινηθούν σε τρεις κατευθύνσεις: πρώτον, να πιέσουν την κυβέρνηση ώστε να ζητήσει σε πολιτικό και διπλωματικό επίπεδο την ακύρωση ή τον μετριασμό των ταξιδιωτικών οδηγιών από χώρες που συνεισφέρουν σημαντικά στο τουριστικό ρεύμα προς την Κύπρο.
Δεύτερον, σε συλλογικό επίπεδο, να προσφερθούν σημαντικές εκπτώσεις για νέες κρατήσεις τουλάχιστον για τους επόμενους δύο μήνες, ώστε να προσελκυστούν τουρίστες που ενδεχομένως θα κατευθυνθούν προς άλλες ευρωπαϊκές μεσογειακές χώρες όπως η Ιταλία, η Ελλάδα, η Ισπανία και η Πορτογαλία.
Τρίτον, να στραφούν είτε ατομικά είτε συλλογικά στην εσωτερική αγορά, με ειδικά πακέτα και προσφορές προς τους Κύπριους καταναλωτές.
Κλείνοντας, ποια είναι τα τρία βασικά σημάδια που θα πρέπει να παρακολουθούν στενά οι ξενοδόχοι το επόμενο διάστημα;
Τα τρία διεθνή οικονομικά ή γεωπολιτικά σημάδια που θα πρέπει να παρακολουθούν στενά οι ξενοδόχοι είναι, πρώτον, η αμερικανική πολιτική, από την οποία θα διαφανεί η διάρκεια και η ένταση του πολέμου.
Δεύτερον, η βρετανική στάση, η οποία έχει σημαντικό αντίκτυπο στην ασφάλεια της Κύπρου.
Τρίτον, η διεθνής τιμή του πετρελαίου, η οποία αποτυπώνει τον τρόπο με τον οποίο οι αγορές αντιλαμβάνονται τις εξελίξεις, ενώ ταυτόχρονα επηρεάζει σοβαρά το κόστος των επιχειρήσεων στην Κύπρο.
Σημείωση: Οι γεωπολιτικές εξελίξεις και οι σχετικές ταξιδιωτικές οδηγίες βρίσκονται σε συνεχή αναθεώρηση. Ως εκ τούτου, ορισμένα δεδομένα ή μέτρα που αναφέρονται πιο πάνω ενδέχεται να διαφοροποιηθούν, καθώς τα κράτη επικαιροποιούν τις πολιτικές και τις κατευθυντήριες γραμμές τους ανάλογα με την εξέλιξη της κατάστασης.
