Με τη συμμετοχή κορυφαίων επιστημόνων, ερευνητών, φορέων χάραξης πολιτικής, εκπροσώπων ευρωπαϊκών θεσμών και ηγετών της πολιτιστικής και τεχνολογικής κοινότητας από όλο τον κόσμο, ολοκληρώθηκε με μεγάλη επιτυχία το Digital Heritage Summit 2026, το οποίο πραγματοποιήθηκε στη Λεμεσό, από τις 25 έως τις 29 Μαΐου 2026.
Το μοναδικό κορυφαίο Πανευρωπαϊκό γεγονός για την ψηφιακή πολιτιστική κληρονομιά πραγματοποιήθηκε σε συνεργασία με το Heritage Malta και ήταν υπό την αιγίδα της Κυπριακής Προεδρίας του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, του Υφυπουργείου Πολιτισμού και σε συνεργασία με την ψηφιακή βιβλιοθήκη Europeana, ενώ διοργανώθηκε από την Έδρα UNESCO για την Ψηφιακή Πολιτιστική Κληρονομιά του Τεχνολογικού Πανεπιστημίου Κύπρου (ΤΕΠΑΚ), σε συνεργασία με το Heritage Malta.
Η φετινή διοργάνωση αποτέλεσε την ειδική έκδοση του διεθνώς αναγνωρισμένου συνεδρίου EuroMed 2026, το οποίο θεωρείται ένα από τα σημαντικότερα διεθνή φόρα για την έρευνα, την καινοτομία και τη χάραξη πολιτικής στον τομέα της ψηφιακής πολιτιστικής κληρονομιάς.
Κατά τη διάρκεια των πέντε ημερών του Summit παρουσιάστηκαν πρωτοποριακές εφαρμογές και στρατηγικές που αναδεικνύουν τον μετασχηματιστικό ρόλο των ψηφιακών τεχνολογιών στον πολιτισμό, την εκπαίδευση και την κοινωνία.
Στο επίκεντρο βρέθηκαν ζητήματα όπως η αξιοποίηση της Τεχνητής Νοημοσύνης (AI), της Μηχανικής Μάθησης και των Knowledge Graphs, οι τεχνολογίες XR και οι καθηλωτικές εμπειρίες, η μετάβαση από τα “Digital Twins” στα “Memory Twins”, η επαναχρησιμοποίηση τρισδιάστατων δεδομένων πολιτιστικής κληρονομιάς, η προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς από λεηλασίες και παράνομη διακίνηση, η διαχείριση κινδύνων και η ανθεκτικότητα απέναντι στην κλιματική αλλαγή, καθώς και η μακροχρόνια διατήρηση δεδομένων και η ανοικτή πρόσβαση στη γνώση.
Η πραγματοποίηση του Summit κατά τη διάρκεια της Κυπριακής Προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ προσέδωσε ιδιαίτερη πολιτική και στρατηγική σημασία στη διοργάνωση, ενισχύοντας τον ρόλο της Κύπρου ως ευρωπαϊκού κόμβου συνεργασίας και καινοτομίας στον τομέα της πολιτιστικής κληρονομιάς και των ψηφιακών τεχνολογιών.
Το πρόγραμμα ξεκίνησε στις 25 Μαΐου με την εκδήλωση της Europeana Network Association με τίτλο «Building Cultural Bridges, Shaping Shared Futures», η οποία επικεντρώθηκε στη συνεργασία και τη διαμόρφωση κοινών στρατηγικών μεταξύ των ευρωπαϊκών κοινοτήτων πολιτιστικής κληρονομιάς.
Η επίσημη έναρξη του Summit πραγματοποιήθηκε στις 26 Μαΐου, με υψηλού επιπέδου χαιρετισμούς από τη Δρ. Λίνα Κασσιανίδου, Υφυπουργό Πολιτισμού, τον Δρ. Κωνσταντίνο Κλεοβούλου, Διευθυντή Έρευνας και Καινοτομίας του Υφυπουργείου Έρευνας, Καινοτομίας και Ψηφιακής Πολιτικής και τους Δρ. Μαρίνο Ιωαννίδη και Δρ. Άθω Αγαπίου της Έδρας UNESCO και Ερευνητικού Κέντρου Ψηφιακής Πολιτιστικής Κληρονομιάς “Mnemosyne”.
Στο επίκεντρο ήταν η σημασία της ψηφιοποίησης της πολιτιστικής κληρονομιάς, η χρήση και επαναχρησιμοποίηση ψηφιακών πολιτιστικών δεδομένων, καθώς και οι προοπτικές των persistent virtual worlds και της τεχνητής νοημοσύνης.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον συγκέντρωσε το Hackit!4EU Hackathon, το οποίο πραγματοποιήθηκε στις 27 και 28 Μαΐου, φέρνοντας κοντά ερευνητές, προγραμματιστές, δημιουργούς και επαγγελματίες του πολιτισμού σε μια εντατική συνεργατική διαδικασία αξιοποίησης και επαναχρησιμοποίησης υψηλής ποιότητας τρισδιάστατων δεδομένων πολιτιστικής κληρονομιάς.
Η ολοκλήρωση του Summit στις 29 Μαΐου περιλάμβανε την κεντρική ομιλία της Eleanor E. Fink με θέμα «The Making of Object ID and its Implementation», καθώς και συζήτηση στρογγυλής τραπέζης για τον ρόλο της ψηφιοποίησης στην αντιμετώπιση της παράνομης διακίνησης πολιτιστικών αγαθών.
Στο Digital Heritage Summit 2026 συμμετείχαν διακεκριμένες προσωπικότητες από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, διεθνείς οργανισμούς, πανεπιστήμια, μουσεία και ερευνητικά κέντρα. Ανάμεσά τους η Rehana Schwinninger-Ladak, Αναπληρώτρια Γενική Διευθύντρια Δεδομένων, Διαδραστικών Τεχνολογιών και Ψηφιακού για τον Πολιτισμό και την Εκπαίδευση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η Δρ. Anne Bajart, Επικεφαλής Μονάδας για τις Διαδραστικές Τεχνολογίες, Ψηφιακός τομέας για τον Πολιτισμό και την Εκπαίδευση στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή και ο Δημήτρης Σκουρίδης, Επικεφαλής Επιστήμονας της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Ιδιαίτερη απήχηση είχε επίσης η παρουσίαση του ευρωπαϊκού έργου EUreka3D-XR, το οποίο αξιοποιεί προηγμένες τεχνολογίες τρισδιάστατης ψηφιοποίησης και επαυξημένης/εικονικής πραγματικότητας για την ανάδειξη της πολιτιστικής κληρονομιάς της Ευρώπης.
Κεντρικό στοιχείο της παρουσίασης αποτέλεσε η ψηφιακή αναπαράσταση της Εγκλείστρας του Αγίου Νεοφύτου στην Πάφο και η διαδραστική εμπειρία που επέτρεψε στους επισκέπτες να αλληλεπιδράσουν με μια τρισδιάστατη ψηφιακή μορφή του Αγίου Νεοφύτου, ο οποίος αφηγείται την ιστορία και τη ζωή του μέσα από τεχνολογίες XR και τεχνητής νοημοσύνης. Η καινοτόμος αυτή εφαρμογή ανέδειξε με εντυπωσιακό τρόπο πώς οι νέες τεχνολογίες μπορούν να μετατρέψουν την πολιτιστική εμπειρία σε μια βιωματική, διαδραστική και παγκόσμια προσβάσιμη εμπειρία, συνδέοντας το παρελθόν με τις δυνατότητες του μέλλοντος.
Το Digital Heritage Summit 2026 πραγματοποιήθηκε σε συνεργασία με κορυφαίους ευρωπαϊκούς οργανισμούς και πρωτοβουλίες, μεταξύ των οποίων οι Europeana, Ευρωπαϊκή Επιτροπή (DG CONNECT), AI4LAM, EUreka3D Competence Center, EUreka3D-XR, Time Machine Organisation, HERITALISE, STECCI, IMPULSE, ECHOES και πολλοί άλλοι διεθνείς συνεργάτες.
Η επιτυχία της διοργάνωσης επιβεβαίωσε τη δυναμική της Κύπρου ως διεθνούς κέντρου διαλόγου, έρευνας και καινοτομίας στον τομέα της ψηφιακής πολιτιστικής κληρονομιάς και ανέδειξε τη σημασία της ευρωπαϊκής συνεργασίας για τη διαμόρφωση ενός βιώσιμου, ανοικτού και τεχνολογικά προηγμένου μέλλοντος για τον πολιτισμό.
Το Digital Heritage Summit 2026 άφησε ως ισχυρή παρακαταθήκη το μήνυμα ότι η τεχνολογία, όταν αξιοποιείται με υπευθυνότητα και όραμα, μπορεί να διαφυλάξει τη συλλογική μνήμη, εθνική ταυτότητα, να ενισχύσει την πρόσβαση στη γνώση και να δημιουργήσει νέους τρόπους σύνδεσης των κοινωνιών με την πολιτιστική τους κληρονομιά.
