Την ώρα όπου η ενεργειακή φτώχεια αποτελεί μια από τις σημαντικότερες κοινωνικές προκλήσεις, με τους καταναλωτές στην Κύπρο να επιβαρύνονται με τα υψηλότερα τιμολόγια ηλεκτρικής ενέργειας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, η αποθήκευση αποτελεί αποδεδειγμένα βασικό εργαλείο για τη μείωση του κόστους.
Με γνώμονα την πράσινη ενέργεια
To στοίχημα της ενεργειακής μετάβασης της Κύπρου, δεν αφορά μόνο την αύξηση της παραγωγής από Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ). Ούτε αν η χώρα μας θα πετύχει τους ευρωπαϊκούς της στόχους. Στην ουσία είναι να βρει τρόπο να αξιοποιήσει αποτελεσματικά την πράσινη ενέργεια, με πραγματικό όφελος για τους καταναλωτές.
Με την πρόοδο της τεχνολογίας, δεν χρειάζεται πλέον η ηλεκτρική ενέργεια να καταναλώνεται τη στιγμή ακριβώς που παράγεται. Ιδιαίτερα, αν συνυπολογιστεί το γεγονός ότι η παραγωγή της ηλιακής ενέργειας δεν συμπίπτει πάντα με τις ώρες κατά τις οποίες η ζήτηση είναι αυξημένη.
Άλλωστε, η μεγαλύτερη κατανάλωση καταγράφεται συνήθως αργά το απόγευμα και το βράδυ -που ο περισσότερος κόσμος βρίσκεται στο σπίτι- αντί κατά μεσημβρινές ώρες όπου η ηλιοφάνεια βρίσκεται στο μέγιστο επίπεδο και τα φωτοβολταϊκά παράγουν μεγάλες ποσότητες ηλεκτρισμού.
Χωρίς την αποθήκευση σημαίνει ότι σημαντικό μέρος αυτής της φθηνής ενέργειας δεν μπορεί να αξιοποιηθεί πλήρως. Με τη χρήση της όμως, η ενέργεια που παράγεται κατά τη διάρκεια της ημέρας μπορεί να αποθηκεύεται και να χρησιμοποιείται αργότερα, μειώνοντας την ανάγκη ενεργοποίησης ακριβότερων μονάδων παραγωγής. Και αυτό ένα πράγμα σημαίνει: χαμηλότερο συνολικό κόστος για το σύστημα ηλεκτρισμού.
Περιορισμός των περικοπών στις ΑΠΕ
Ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα που αντιμετωπίζει σήμερα το ηλεκτρικό σύστημα της Κύπρου, ένεκα της υψηλής διείσδυσης ΑΠΕ, της έλλειψης οράματος και σωστού σχεδιασμού εκ μέρους του κράτους, είναι οι περικοπές παραγωγής. Ενδεικτικά, μόνο τον περασμένο Απρίλιο οι περικοπές σε μεγάλα φωτοβολταϊκά πάρκα άγγιξαν το 66%.
Παράλληλα, από την 1η Ιανουαρίου έως και την 31η Μαΐου της τρέχουσας χρονιάς, η απώλεια από τα οικιακά φωτοβολταϊκά υπολογίζεται ότι θα κάλυπτε τις ανάγκες 7.500 νοικοκυριών για έναν χρόνο.
Ο λόγος των περικοπών είναι επειδή η παραγωγή από φωτοβολταϊκά υπερβαίνει τη ζήτηση ή τις δυνατότητες απορρόφησης του δικτύου. Αποτέλεσμα, καθαρή και οικονομική ενέργεια πετιέται στον κάλαθο των αχρήστων. Και εδώ ακριβώς είναι που καταδεικνύεται η αξία της αποθήκευσης.
Προσφέρει τη δυνατότητα αξιοποίησης της πλεονάζουσας παραγωγής, αυξάνοντας την αποδοτικότητα των επενδύσεων σε ΑΠΕ και μειώνοντας τις συνολικές απώλειες του συστήματος. Όσο περισσότερη ανανεώσιμη ενέργεια αξιοποιείται, τόσο μειώνεται η εξάρτηση από ακριβότερα συμβατικά καύσιμα.
Οι μπαταρίες, στην προκειμένη, αποδεικνύονται η ιδανική λύση, καθώς παρέχουν ευελιξία, ταχύτητα ανταπόκρισης και σχεδόν άμεση εξισορρόπηση, καλύπτοντας απότομες μεταβολές στη ζήτηση ή την παραγωγή. Επιπρόσθετα, με τη χρήση τους περιορίζονται τα λειτουργικά κόστη και βελτιώνεται η συνολική αποδοτικότητα της αγοράς ηλεκτρισμού.
Άμεσα οφέλη
Τα οφέλη της αποθήκευσης, σαφώς και δεν περιορίζονται μόνο σε επίπεδο ηλεκτρικού συστήματος. Αντιθέτως, αφορούν άμεσα και τους τελικούς καταναλωτές. Η συνδυασμένη εγκατάσταση φωτοβολταϊκών και μπαταριών επιτρέπει σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις να αξιοποιούν μεγαλύτερο ποσοστό της ενέργειας που παράγουν οι ίδιοι.
Αντί να διοχετεύουν την πλεονάζουσα παραγωγή στο δίκτυο και να αγοράζουν ηλεκτρισμό αργότερα σε υψηλότερη τιμή, μπορούν να χρησιμοποιούν την αποθηκευμένη ενέργεια όταν τη χρειάζονται. Με τον τρόπο αυτό μειώνονται οι λογαριασμοί ηλεκτρισμού, ενισχύεται η ενεργειακή αυτονομία και περιορίζεται η έκθεση στις διακυμάνσεις των τιμών ενέργειας.
Κίνηση στρατηγικής σημασίας
Για το απομονωμένο ενεργειακό σύστημα της Κύπρου, η αποθήκευση έχει ακόμα μεγαλύτερη σημασία. Διότι η περιορισμένη διασύνδεση με γειτονικές αγορές, καθιστά αναγκαία την ανάπτυξη μηχανισμών που θα ενισχύσουν την ευστάθεια και την αξιοπιστία του ηλεκτρικού συστήματος.
Παρά την καθολική αναγνώριση πως η αποθήκευση αποτελεί βασική προϋπόθεση για τη σταθερότητα και την ασφάλεια του ηλεκτρικού συστήματος, με καταλυτικό ρόλο για την περαιτέρω αξιοποίηση των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας, εντούτοις στη χώρα μας η πρόοδος στο συγκεκριμένο ζήτημα κινείται με αργό ρυθμό ένεκα των χρονοβόρων διαδικασιών και της γραφειοκρατίας.
Οι καθυστερήσεις στην έκδοση Όρων Σύνδεσης εκ μέρους του Διαχειριστή Συστήματος Διανομής (ΔΣΔ), ο οποίος υπάγεται στην ΑΗΚ, δημιουργούν εύλογους προβληματισμούς σχετικά με τη διαφάνεια, την αποτελεσματικότητα των διαδικασιών, την ίση μεταχείριση των επενδυτών, καθώς και την ανεξαρτησία και αμεροληψία των εμπλεκόμενων φορέων.
Καθυστερήσεις που αποθαρρύνουν επενδύσεις εκατομμυρίων ευρώ, περιορίζουν τη δυνατότητα αξιοποίησης περισσότερης και φθηνότερης ενέργειας από ΑΠΕ, συντηρούν υφιστάμενες στρεβλώσεις της αγοράς και τελικά μετακυλούν υψηλότερο κόστος στους καταναλωτές.
Το παράδοξο στην προκειμένη είναι ότι η αγορά είναι ώριμη και έτοιμη να προχωρήσει. Το επενδυτικό ενδιαφέρον που καταγράφεται, είναι αξιοσημείωτο. Αυτό που απαιτείται, ωστόσο, είναι ένα σταθερό και προβλέψιμο ρυθμιστικό περιβάλλον, ταχύτερες διαδικασίες αδειοδότησης και σαφείς κανόνες για τη συμμετοχή των συστημάτων αποθήκευσης στην αγορά ηλεκτρισμού.
Παράλληλα, χρειάζεται ένα πλαίσιο που να ενθαρρύνει την καινοτομία, να αξιοποιεί την ευελιξία των νέων τεχνολογιών και να ενισχύει τον ενεργό ρόλο των καταναλωτών στο ενεργειακό σύστημα. Στο χέρι μας είναι, άλλωστε, η χώρα μας να μετατρέψει την ενεργειακή της μετάβαση σε μοχλό βιώσιμης ανάπτυξης και ενίσχυσης της ανταγωνιστικότητας της ίδια της κυπριακής οικονομίας.
