Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί πλέον να κάνει τη δουλειά πολλών επαγγελματιών. Και, ομολογουμένως, μπορεί να την κάνει καλά. Σε αρκετές περιπτώσεις, μάλιστα, μπορεί να την κάνει πολύ καλύτερα από τον ίδιο τον άνθρωπο. H AI γράφει κείμενα, αναλύει δεδομένα, οργανώνει πληροφορίες, δημιουργεί εικόνες, προτείνει στρατηγικές, επιλέγει ανθρώπους και μπορεί, μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα, να επεξεργαστεί έναν όγκο δεδομένων που ένας άνθρωπος θα χρειαζόταν ώρες ή ακόμη ημέρες ή και μήνες για να διαχειριστεί.
Το AI είναι ήδη πιο γρήγορο και έχει την ικανότητα να αυτό-εξελίσσεται δηλαδή να κάνει self-update. Σε ορισμένες εργασίες είναι πιο ακριβές. Και όσο εξελίσσεται, θα γίνεται ακόμη καλύτερο στη μίμηση της ανθρώπινης σκέψης και συμπεριφοράς.
Όμως εδώ βρίσκεται μια σημαντική διάκριση: το AI μπορεί να μιμείται τον άνθρωπο. Δεν είναι άνθρωπος. Και εδώ ακριβώς έχουμε την ειδοποιό διαφορά που δημιουργεί πλεονέκτημα σε εμάς… το AI δεν είναι άνθρωπος!
Πώς ανταγωνίζεσαι μια μηχανή που μπορεί να επεξεργάζεται πληροφορίες ταχύτερα από εσένα;
Το AI είναι μια μηχανή που μπορεί να αναγνωρίσει μοτίβα. Μπορεί να συγκρίνει χιλιάδες βιογραφικά, να εντοπίσει κοινά χαρακτηριστικά, να βαθμολογήσει δεξιότητες και να υπολογίσει ποιος υποψήφιος ταιριάζει περισσότερο σε μια συγκεκριμένη θέση. Μπορεί να διαβάσει δεδομένα για τους Millennials, της Generation Z ή οποιαδήποτε άλλη κοινωνική ομάδα και να μας παρουσιάσει τάσεις, συμπεριφορές και στατιστικές πιθανότητες.
Αυτό που δεν διαθέτει με τον ανθρώπινο τρόπο είναι η συνείδηση της στιγμής. Η ζωντανή κρίση που γεννιέται όταν ο επαγγελματίας βρίσκεται απέναντι από έναν άλλο άνθρωπο.
Ο άνθρωπος δεν βλέπει μόνο πληροφορίες. Παρατηρεί.
Ας πάρουμε ένα απλό παράδειγμα. Σε μια συνέντευξη εργασίας, ένα βιογραφικό μπορεί να δείχνει έναν υποψήφιο με πτυχία, μεταπτυχιακά, εμπειρία και σημαντικές διακρίσεις. Ένα σύστημα AI μπορεί να συγκρίνει όλα αυτά τα στοιχεία με τις απαιτήσεις της θέσης, να εντοπίσει αντιστοιχίες και να υπολογίσει ποιος υποψήφιος φαίνεται καταλληλότερος.
Και πιθανότατα θα το κάνει πολύ γρήγορα. Ο έμπειρος επαγγελματίας, όμως, βρίσκεται απέναντι από έναν άνθρωπο. Ακούει τον τρόπο με τον οποίο μιλά. Παρατηρεί μια αντίδραση. Βλέπει πώς διαχειρίζεται μια δύσκολη ερώτηση. Μπορεί να αντιληφθεί αυτοπεποίθηση πίσω από το άγχος ή να διακρίνει μια ιδιαίτερη προσωπικότητα που δεν αποτυπώνεται σε κανένα βιογραφικό.
Κάποια στιγμή μπορεί να προκύψει μια εντελώς άσχετη συζήτηση. Μια προσωπική ιστορία. Ένα χόμπι. Μια εμπειρία. Και ξαφνικά δημιουργούνται νέα δεδομένα.
Όχι απαραίτητα επειδή αυτά τα δεδομένα δεν μπορεί να τα επεξεργαστεί ένα AI. Αλλά επειδή ο άνθρωπος μπορεί να αποφασίσει τι σημαίνουν μέσα στο συγκεκριμένο πλαίσιο.
Μπορεί να αλλάξει γνώμη. Μπορεί να αμφισβητήσει την αρχική του εντύπωση. Μπορεί να δει κάτι που δεν είχε προβλεφθεί. Και τελικά μπορεί να επενδύσει στον άνθρωπο που, «στα χαρτιά», δεν ήταν η προφανής επιλογή. Αυτή είναι η δύναμη της ανθρώπινης κρίσης.
Τα δεδομένα δεν είναι πάντα η απόφαση
Φανταστείτε μια δικηγόρο με εξαιρετικό ακαδημαϊκό υπόβαθρο, η οποία στον ελεύθερο χρόνο της κάνει bungee jumping. Το bungee jumping δεν αποτελεί επαγγελματικό προσόν.
Μπορεί όμως να δημιουργήσει ένα ενδιαφέρον ερώτημα. Τι λέει αυτό για την προσωπικότητά της; Έχει σχέση με το ρίσκο; Με την τόλμη; Με την ανάγκη να ξεπερνά τα όριά της; Και μπορεί κάποιο από αυτά τα χαρακτηριστικά να έχει αξία στη συγκεκριμένη θέση εργασίας;
Ένα AI μπορεί ασφαλώς να κάνει τέτοιες συσχετίσεις. Ο άνθρωπος όμως μπορεί να αποφασίσει αν η συσχέτιση έχει πραγματικό νόημα με το ζητούμενο.
Η αξία του απρόβλεπτου
Η πραγματική ζωή δεν είναι απλά data. Οι άνθρωποι δεν συμπεριφέρονται πάντα σύμφωνα με τα μοντέλα. Δεν είναι σταθερές μεταβλητές. Έχουν φόβους, φιλοδοξίες, ανασφάλειες, εμπειρίες, τραύματα, όνειρα, χιούμορ, αντιφάσεις.
Ένας άνθρωπος μπορεί να φτάσει σε μια συνέντευξη και έξω να τον περιμένει η μητέρα του. (το αναφέρω γιατί έχει συμβεί) Αυτό από μόνο του δεν σημαίνει απολύτως τίποτα. Κάποιος μπορεί να το ερμηνεύσει βιαστικά και να απορρίψει. Κάποιος άλλος μπορεί να αναρωτηθεί γιατί. Ίσως υπάρχει ένας πρακτικός λόγος. Ίσως μια οικογενειακή υποχρέωση, ίσως κάποιο πρόβλημα υγείας. Ίσως μια συγκυρία που δεν γνωρίζουμε.
Η ανθρώπινη κρίση έχει αυτή την πολύτιμη δυνατότητα: να περιμένει πριν αποφασίσει. Να αμφισβητήσει το προφανές. Να πει «ίσως υπάρχει κάτι που δεν βλέπω». Αυτό είναι κριτική σκέψη. Και είναι ίσως ένα από τα σημαντικότερα όπλα που διαθέτει ο άνθρωπος απέναντι στην τεχνητή νοημοσύνη.
Γι' αυτό και το πραγματικό δίλημμα δεν είναι άνθρωπος ή AI.
Το πραγματικό δίλημμα είναι αν ο επαγγελματίας θα χρησιμοποιήσει το AI ως εργαλείο ή αν θα επιτρέψει στο εργαλείο να αποφασίζει για εκείνον.
Πώς λοιπόν κερδίζεις το AI;
Το πλεονέκτημά σου βρίσκεται αλλού, στην εμπειρία, στην παρατήρηση, στην ενσυναίσθηση, στην κρίση, στην κατανόηση του πλαισίου, στην ικανότητα να κάνεις τη σωστή ερώτηση όταν όλοι κοιτούν τη λάθος απάντηση, στην ικανότητα να αλλάζεις γνώμη, στην τόλμη να πάρεις ένα ρίσκο και κυρίως, στην ικανότητα να δώσεις νόημα σε αυτά που γνωρίζεις.
Το AI μπορεί να μας δείξει τι λένε τα δεδομένα. Ο άνθρωπος μπορεί να κοιτάξει έναν άλλο άνθρωπο στα μάτια και να αναρωτηθεί τι υπάρχει πίσω από αυτά.
Και ίσως τελικά αυτός να είναι ο τρόπος να μη μας ξεπεράσει η τεχνητή νοημοσύνη.
Όχι προσπαθώντας να γίνουμε καλύτερες μηχανές, αλλά παραμένοντας εξαιρετικοί άνθρωποι.
*Διευθυντής Ραδιοφώνου ALPHA radio.
