«Αναμενόμενη» χαρακτήρισε την έκθεση αξιολόγησης του Morningstar DBRS ο Πρόεδρος του Δημοσιονομικού Συμβουλίου Κύπρου, Ανδρέας Χαραλάμπους. Σημείωσε σε δηλώσεις στο ΚΥΠΕ ότι η καλή δημοσιονομική θέση αποτελεί ευκαιρία αντιμετώπισης διαχρονικών προβλημάτων. Προειδοποίησε, ωστόσο, για ενδεχόμενους δημοσιονομικούς κινδύνους, στο πλαίσιο της συνταξιοδοτικής μεταρρύθμισης, αλλά και της επερχόμενης προεκλογικής περιόδου.
Κληθείς να σχολιάσει την αξιολόγηση του καναδικού οίκου Morningstar DBRS, είπε ότι ήταν «μια αναμενόμενη εξέλιξη, η οποία αντανακλά τα θετικά μακροοικονομικά δεδομένα της Κύπρου και ειδικότερα την καλή δημοσιονομική θέση».
Σημείωσε ότι στην έκθεση του ΔΣΚ που προγραμματίζεται να δημοσιευτεί στα μέσα Σεπτεμβρίου, αναφέρεται ότι η καλή δημοσιονομική θέση δίνει την ευχέρεια να αντιμετωπίσει η Κύπρος χρόνια διαρθρωτικά προβλήματα, που σχετίζονται με τα δομικά χαρακτηριστικά της οικονομίας, με κοινωνικές ανισότητες, θέματα κλιματικής αλλαγής. «Μας δίνει μια ευκαιρία να αντιμετωπίσουμε αυτά τα προβλήματα, τα οποία χρονίζουν, κι έτσι πρέπει να το δούμε», είπε.
Απαντώντας κατά πόσο η αναθεώρηση της προοπτικής των μακροπρόθεσμων αξιολογήσεων της Κυπριακής Δημοκρατίας από τον οίκο σε «θετική» από σταθερή προκαταλαμβάνει μια μελλοντική αναβάθμιση του αξιόχρεου της κυπριακής οικονομίας, είπε ότι η αναθεώρηση σημαίνει ότι «πάμε προς τη σωστή κατεύθυνση, και αν συνεχίσουμε θα έχουμε αυτό το ενδεχόμενο».
Ωστόσο, υπογράμμισε ότι ένα θέμα που ακόμη αντικατοπτρίζεται στις αποτιμήσεις ξένων οίκων για την Κύπρο είναι ότι ιστορικά «έχουμε μεταπτώσεις. Δεν έχουμε πάντα συνέπεια στη διαμόρφωση καλών δημοσιονομικών επιδόσεων. Είχαμε περιόδους με καθόλου καλά αποτελέσματα. Ακόμη περιμένουν να δουν μια μεγάλη χρονική περίοδο σταθεροποίησης και καλών επιδόσεων για να μπορέσουν να προχωρήσουν σε ακόμη καλύτερες αξιολογήσεις».
Σύμφωνα με τον DBRS, πιθανοί λόγοι για μελλοντική αναβάθμιση αποτελούν η περαιτέρω μείωση του λόγου του δημόσιου χρέους σύμφωνα με τις τρέχουσες προσδοκίες, οι ενδείξεις αυξημένης ανθεκτικότητας της οικονομίας και η αύξηση των επιπέδων παραγωγικότητας της εργασίας.
Ερωτηθείς τι μπορεί να οδηγήσει σε περαιτέρω αύξηση των επιπέδων παραγωγικότητας της εργασίας στην Κύπρο, ο Πρόεδρος του Δημοσιονομικού Συμβουλίου ανέφερε στο ΚΥΠΕ ότι τα θέματα παραγωγικότητας συνδέονται με επενδύσεις και προσαρμογή στον τομέα της τεχνολογίας και της τεχνητής νοημοσύνη. Άλλα στοιχεία, ανέφερε, είναι η συνεχής εκπαίδευση του εργατικού δυναμικού.
Επιπρόσθετα, ανέφερε ότι μέχρι τώρα η ανάπτυξη στην Κύπρο στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό στη μετανάστευση, δηλαδή στην αύξηση της απασχόλησης. «Αυτό εξαντλείται. Μελλοντικά οι επιδόσεις στον τομέα της οικονομίας θα εξαρτώνται από την παραγωγικότητα. Γιατί, ούτε εγχώρια ο πληθυσμός αυξάνεται και η μετανάστευση έχει φτάσει ήδη σε ψηλά επίπεδα. Ξέρουμε από τη διεθνή εμπειρία ότι μετά από κάποια επίπεδα δεν μπορεί να συνεχιστεί με τους ίδιους ρυθμούς», είπε. Επομένως, ανέφερε ότι η παραγωγικότητα θα είναι όλο και περισσότερο το κλειδί.
Όσον αφορά την προϋπόθεση για συνέχιση της μείωσης του λόγου δημόσιου χρέους, ερωτηθείς κατά πόσο η απόφαση, στο πλαίσιο της συνταξιοδοτικής μεταρρύθμισης, να τερματιστεί ο δανεισμός του κράτους από το Ταμείο Κοινωνικών Ασφαλίσεων και να επιστραφούν τα χρωστούμενα, μπορεί να θέσει σε κίνδυνο την πτωτική πορεία του δημόσιου χρέους, απάντησε ότι η απόφαση πρέπει να υλοποιηθεί σταδιακά.
«Να ξεκινήσουμε με τον τερματισμό του επιπρόσθετου δανεισμού από το ΤΚΑ και αυτό να γίνει όταν έχουμε δημιουργήσει θεσμούς που να μπορούν να επενδύσουν σωστά. Αυτή τη στιγμή δεν τους έχουμε. Πρέπει μέσα στο 2026-2027 να δημιουργήσουμε αυτούς τους θεσμούς και πιθανώς από το 2028 να ξεκινήσουν να διοχετεύονται τα πλεονάσματα σε αυτό το ειδικό ταμείο και να επενδύονται προς όφελος των συνταξιούχων. Η αποπληρωμή πρέπει να γίνει σε βάθος χρόνου, ακριβώς για να αποφύγουμε αυτό το ενδεχόμενο», υπογράμμισε.
Επίσης, σημείωσε ότι οποιαδήποτε επιπρόσθετα μέτρα, στο πλαίσιο της μεταρρύθμισης, που συζητούνται αυτή τη στιγμή, θα πρέπει να τυγχάνουν αναλογιστικού αντικτύπου.
Αντίστοιχα, επισήμανε ότι ένα από τα προβλήματα στο παρελθόν ήταν ότι σε προεκλογικές περιόδους υπήρχαν υπερβάσεις και «αυτό το πληρώνουμε». «Ιδιαίτερα σε προεκλογικές περιόδους, πρέπει να είμαστε σε θέση να δείξουμε ότι μπορούμε να τηρήσουμε μια σωστή και δημοσιονομικά συνετή πολιτική», είπε.
Κληθείς να σχολιάσει την αναφορά της έκθεσης του DBRS ότι οι επιπτώσεις του πολέμου στη Μ. Ανατολή για την κυπριακή οικονομία ήταν μικρότερες από ό,τι αναμενόταν, είπε ότι γενικότερα οι επιπτώσεις ήταν ηπιότερες. «Υπήρχαν διάφοροι λόγοι σε παγκόσμιο επίπεδο, κυρίως οι επενδύσεις που γίνονται στον τομέα της τεχνολογίας», σημείωσε.
Συγκεκριμένα για την Κύπρο, είπε ότι αυτό που στηρίζει την ανάπτυξη τα τελευταία 1-2 χρόνια είναι το γεγονός ότι αυξάνεται ο πληθυσμός, λόγω μετανάστευσης καλά αμειβόμενων ατόμων. «Αυτό μεταφράζεται σε καταναλωτική ζήτηση και έχει ευνοϊκές προεκτάσεις για την οικονομία», ανέφερε, σημειώνοντας ότι αυτός είναι ο βασικός λόγος, αλλά όχι ο μόνος.
Ωστόσο, ανέφερε ότι η Κύπρος επηρεάζεται δυσανάλογα από τις τιμές ενέργειας, «διότι δεν έχουμε κάνει μεγάλα βήματα στον τομέα της απεξάρτησης από συμβατικές μορφές ενέργειας. Γι’ αυτό, κάθε ενεργειακή κρίση μας χτυπά δυσανάλογα, σε πολύ μεγαλύτερο βαθμό».
Ερωτηθείς για τις επιπτώσεις στην οικονομία από την πτώση της Κύπρου σε δείκτες διαφθοράς και κράτους δικαίου, κάτω από τον μέσο όρο της ΕΕ, όπως αναφέρεται στην έκθεση αξιολόγησης, ο κ. Χαραλάμπους ανέφερε ότι η βασική επίπτωση είναι ότι σε μια ανοιχτή χώρα, όπως η Κύπρος, «που ζει και από την ελκυστικότητα της σε ξένες επενδύσεις, σε προσέλκυση ξένων εταιρειών να εγκατασταθούν στην Κύπρο, όλα αυτά παίζουν μεγάλο ρόλο και γι’ αυτό οι αρμόδιες υπηρεσίες πρέπει να δουν σοβαρά τα θέματα διαφθοράς».
Επίσης, έκανε αναφορά στα θέματα δικαιοσύνης, σημειώνοντας ότι ένας άλλος ανασταλτικός παράγοντας για την κυπριακή οικονομία, είναι το θέμα της καθυστέρησης στην απονομή δικαιοσύνης. «Θα μπορούσαμε να πάμε πολύ καλύτερα αν είχαμε κάνει βήματα στον τομέα της δικαιοσύνης, στην κατεύθυνση καταπολέμησης της διαφθοράς, που σχετίζονται και με την καλή αλληλοεξάρτηση των διαφόρων εξουσιών», είπε.
