Η ηλεκτρική διασύνδεση της Κύπρου με την Ευρώπη αποτελεί έναν στρατηγικό στόχο, τον οποίο ο Σύνδεσμος Αγοράς Ηλεκτρισμού (ΣΑΗ) θεωρεί σημαντικό για το ενεργειακό μέλλον του τόπου.
Όπως σημειώνει σε ανακοίνωσή του, οι ηλεκτρικές συνδέσεις είναι καίριες ,τόσο για σκοπούς ενεργειακής ασφάλειας, όσο και πολιτικής σταθερότητας, τονίζοντας πως «η άρση της ενεργειακής απομόνωσης μπορεί να ενισχύσει την ασφάλεια εφοδιασμού, να δημιουργήσει νέες δυνατότητες για την αγορά ηλεκτρισμού και να εντάξει την Κύπρο πιο ουσιαστικά στο ευρωπαϊκό ενεργειακό σύστημα».
Ωστόσο, υποδεικνύει ο Σύνδεσμος, «μια ενεργειακή υποδομή της εμβέλειας του Great Sea Interconnector (GSI) πρέπει να αξιολογείται με βάση πραγματικά και επικαιροποιημένα οικονομικά, τεχνικά και ενεργειακά δεδομένα. Δηλαδή, να μην κρίνεται μόνο από το εάν μπορεί να κατασκευαστεί, αλλά κατά πόσο μπορεί να λειτουργήσει και να αποπληρωθεί χωρίς να υπονομεύσει την ανταγωνιστικότητα της οικονομίας και το βιοτικό επίπεδο των πολιτών».
Ο ΣΑΗ, προσθέτει, εξ αρχής, είχε εκφράσει δημόσια πως πρόκειται για ένα έργο αβέβαιης βιωσιμότητας, το οποίο χαρακτηρίζεται από υψηλό κόστος, τεχνικές δυσκολίες, ασάφειες και έλλειψη διαφάνειας.
Κρίσιμα ερωτήματα που παραμένουν ανοικτά
Σύμφωνα με τον ΣΑΗ, το πιο σημαντικό απ’ όλα είναι πως το πραγματικό κόστος ακόμα δεν είναι ξεκάθαρο. Όπως χαρακτηριστικά σημειώνει, με τις πρόσφατες τοποθετήσεις των Υπουργών Ενέργειας και Οικονομικών, καθώς και της PAEK, το κόστος θα ξεπεράσει κατά πολύ τα €1,9 δις.
Σε αυτό το ποσό, συνεχίζει, δεν περιλαμβάνονται δαπάνες που αφορούν τη λειτουργία, την ασφάλεια και τη συντήρηση του έργου. Αυτό σημαίνει ότι η τελική εικόνα ενδέχεται να είναι εντελώς διαφορετική από αυτή που αποτυπώνει η σημερινή εκτίμηση.
«Η αναθεωρημένη μελέτη της ΕΤΕπ που αναμένεται «ρίξει φως» σε ό,τι αφορά τη βιωσιμότητά του GSI, οφείλει να περιλαμβάνει όλες τις δαπάνες, τις ασφαλιστικές καλύψεις, τις υποδομές υποστήριξης, τη συντήρηση και άλλα κατασκευαστικά ή λειτουργικά έξοδα», υπογραμμίζει.
Παράλληλα, συμπληρώνει ο ΣΑΗ, «πρέπει να αποσαφηνιστεί ποιο κόστος θα αναλάβουν τελικά οι καταναλωτές. Γιατί δεν πρέπει να ξεχνάμε πως σύμφωνα με την υφιστάμενη κατανομή, η Κύπρος προβλέπεται να αναλάβει το 63% της απόσβεσης».
Κατά τον Σύνδεσμο, «έντονο προβληματισμό προκαλεί η τοποθέτηση του Υπουργού Οικονομικού, Μάκη Κεραυνού, ότι αν το κόστος αναληφθεί από το κράτος, θα υπάρξουν επιπτώσεις στα δημόσια οικονομικά και τα δημοσιονομικά όρια εντός των οποίων καλείται να κινηθεί η Κυπριακή Δημοκρατία στη βάση του ευρωπαϊκού πλαισίου οικονομικής διακυβέρνησης».
Επομένως, διερωτάται, «αυτό τι σημαίνει στην πράξη; Ότι το κόστος θα το επωμιστούν οι καταναλωτές και ποιο θα είναι αυτό το κόστος;», διερωτάται περαιτέρω υπογραμμίζοντας πως «παλαιότερη εκτίμηση της ΡΑΕΚ είχε υπολογίσει την επιβάρυνση για τον καταναλωτή περίπου 3,7 σεντς ανά κιλοβατώρα, ανάλογα με τη χρήση του καλωδίου και την αποπληρωμή του κόστους».
Σε αυτό το κόστος , εξηγεί ακόμη, δεν συμπεριλαμβάνεται το κόστος εφεδρείας στην Κύπρο που είναι περίπου άλλα 0.7 σεντς ανά κιλοβατώρα.
«Αυτό το ποσό, μετά την έλευση του φυσικού αερίου και την εγκατάσταση αποθήκευσης, θα αντιστοιχεί σε αύξηση 30% στη χονδρική τιμή του ηλεκτρισμού. Είναι ανεπίτρεπτο, σε μια χώρα όπου το ιδιαίτερα υψηλό κόστος ηλεκτρικής ενέργειας επηρεάζει τη βιωσιμότητα των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων να υπάρχει οποιαδήποτε πρόσθετη επιβάρυνση στους λογαριασμούς ηλεκτρισμού», συνεχίζει.
Σε μια περίοδο όπου όλες οι χώρες που θα είναι συνδεδεμένες έχουν περικοπές, υπογραμμίζει ο ΣΑΗ, δεν προβλέπεται να υπάρχουν σημαντικές εμπορεύσιμες ποσότητες ηλεκτρισμού. Άρα, υποδεικνύει, δεν υπάρχει σενάριο όπου η οποιαδήποτε εισαγωγή μειωμένης τιμής ηλεκτρισμού από την Ελλάδα να μπορεί να φέρει περισσότερο όφελος από την προαναφερόμενη επιβάρυνση στους λογαριασμούς του ρεύματος.
«Αντίστοιχες είναι και οι πρόσφατες τοποθετήσεις της κυβέρνησης και των αρμόδιων αρχών που επιβεβαιώνουν ότι δεν θα υπάρχει μείωση της τιμής του ηλεκτρικού ρεύματος», επισημαίνει.
Ενεργειακή ασφάλεια με βιώσιμους όρους
Για τον ΣΑΗ, πάντως, η δημόσια συζήτηση δεν πρέπει να εξελιχθεί σε δίλημμα «διασύνδεση ή ενεργειακή απομόνωση». Υπάρχουν και τα γνωστά γεωπολιτικά ρίσκα, κίνδυνος ενεργειακής εξάρτησης και οι τεράστιες τεχνικές δυσκολίες, καθώς δεν έγινε ποτέ σε τέτοιο βάθος αντίστοιχο έργο.
«Η Κύπρος αυτό που χρειάζεται είναι η διασύνδεση να αποτελεί μέρος ενός συνολικού και βιώσιμου ενεργειακού σχεδιασμού. Και όχι ως υποκατάστατο της ανάπτυξης μιας ισχυρής και αποδοτικής εγχώριας αγοράς. Σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να υποβαθμιστεί η τοπική ενεργειακή παραγωγή και η ενεργειακή ανεξαρτησία της Κύπρου», αναφέρει επίσης.
Το κράτος, καταλήγει ο ΣΑΗ, «χρειάζεται να ενισχύσει την εγχώρια παραγωγή, τις υποδομές του συστήματος, την αποθήκευση ενέργειας, τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας και τον ανταγωνισμό στην αγορά ηλεκτρισμού, καθώς αποτελούν αναγκαίες προϋποθέσεις για φθηνότερο ηλεκτρισμό».
