Σε μια περίοδο κατά την οποία οι ανάγκες της αγοράς εργασίας αυξάνονται, η Κύπρος στρέφεται πέρα από τα σύνορα της χώρας. Από τη μία η πρωτοβουλία Minds in Cyprus της Κυβέρνησης έρχεται να ενθαρρύνει τους Κύπριους επιστήμονες κι επαγγελματίες, που ζουν και εργάζονται στο εξωτερικό, να επαναπατριστούν και να δραστηριοποιηθούν επαγγελματικά στο νησί.
Από την άλλη η ανάγκη για εισαγωγή ξένου δυναμικού καθίσταται επιτακτική για την κάλυψη θέσεων εργασίας σε διάφορους τομείς και βαθμίδες. Είκοσι τέσσερα στελέχη μερικών εκ των μεγαλύτερων οργανισμών της χώρας μας εκφράζουν τις απόψεις τους για την προσέλκυση white και blue collar ανθρώπινου δυναμικού.
Το φαινόμενο brain drain
Το 2013, εν μέσω οικονομικής κρίσης, χιλιάδες Κύπριοι είδαν την αναζήτηση εργασίας στο εξωτερικό ως μονόδρομο. Για την ακρίβεια, 3.579 άτομα, σύμφωνα με στοιχεία της Cystat, έφυγαν τη συγκεκριμένη χρονιά από το νησί μας για να εργαστούν σε άλλες χώρες. Ήταν μια περίοδος κατά την οποία το brain drain, φαινόμενο που αναφέρεται στη μαζική μετανάστευση ταλέντου, άρχισε να αφήνει έντονο το αποτύπωμά του στην κυπριακή οικονομία. Στα χρόνια που ακολούθησαν, χιλιάδες ακόμη συμπολίτες μας αναζήτησαν επαγγελματικές ευκαιρίες στο εξωτερικό, με αποτέλεσμα η διαρροή ανθρώπινου δυναμικού να συνεχίζει.
Δεκατρία χρόνια αργότερα η Κυπριακή Κυβέρνηση επιχειρεί να αλλάξει τα δεδομένα που από τότε υφίστανται. Η πρωτοβουλία Minds in Cyprus, με σλόγκαν Return to your Future, φιλοδοξεί να δημιουργήσει τις συνθήκες ώστε ένα μέρος του ανθρώπινου δυναμικού που έφυγε, να επιστρέψει στην Κύπρο, φέρνοντας μαζί του γνώσεις, εμπειρία και νέες δεξιότητες. Μαζί μ’ αυτούς στοχεύει να επαναπατρίσει νέα ταλέντα, συμπατριώτες μας που μετά τις σπουδές τους παραμένουν για καριέρα στο εξωτερικό.
Αποστολή brain gain
Με την εγχώρια αγορά εργασίας να μετασχηματίζεται, γεγονός που προκαλεί αυξημένη ζήτηση για εξειδικευμένο ανθρώπινο δυναμικό, το έδαφος καθίσταται, σήμερα, πιο έφορο από ποτέ για brain gain, δηλαδή για επιστροφή στην Κύπρο. Αυτό είναι που επιθυμούν έντονα και οι επιχειρήσεις, οι οποίες διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στον επαναπατρισμό δυναμικού και ταλέντων.
Δίνοντας τον λόγο αρχικά στα μεγαλύτερα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα της χώρας μας, διαπιστώνουμε ότι η πρωτοβουλία Minds in Cyprus χαιρετίζεται θερμά. Άποψη της Τράπεζας Κύπρου, της Eurobank και της Alpha Bank Κύπρου είναι πως τέτοιες κινήσεις αποτελούν στρατηγική επένδυση για το μέλλον της χώρας, καθώς ο επαναπατρισμός ταλαντούχων επαγγελματιών φέρνει πολύτιμη διεθνή εμπειρία κι ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας.
Στηρίζουν, μάλιστα, ενεργά το πιο πάνω σχέδιο: «Η συμμετοχή της τράπεζάς μας διαπίστωσε το αυξημένο ενδιαφέρον επαγγελματιών να εξετάσουν ευκαιρίες επιστροφής και επαγγελματικής δραστηριοποίησης», αναφέρει η HR του business partners team της Eurobank, Λίζα Μενελάου, ενώ έπειτα από την παρακολούθηση της σχετικής εκδήλωσης που έγινε στο Λονδίνο, η HR director της Alpha Bank Κύπρου, Τώνια Χατζηκωστή, δηλώνει πως σχεδιάζονται στοχευμένες δράσεις από την τράπεζα για την αξιοποίηση Κυπρίων επαγγελματιών που εργάζονται σήμερα σε άλλες χώρες. Οι τράπεζες, πάντως, κρίνουν πως οι διαδικασίες ενίσχυσης της αγοράς με ταλέντο από το εξωτερικό πρέπει να απλοποιηθούν και να επιταχυνθούν.
Όλων η οπτική ενθαρρυντική
Και τα όσα ενθαρρυντικά λέχθηκαν, στο πλαίσιο των δηλώσεων που προηγήθηκαν, ακολουθούν κι άλλα, μέσα από τη δυναμική οπτική τριών εκ των μεγαλύτερων ελεγκτικών οίκων της χώρας. Η Μάρθα Λάμπρου, συνέταιρος και υπεύθυνη ανθρώπινου δυναμικού της PwC Κύπρου, τονίζει την ενεργή στήριξη της εταιρείας σε τέτοιες πρωτοβουλίες, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στη συνεργασία μεταξύ επιχειρήσεων, πολιτείας και ακαδημαϊκής κοινότητας για την αποτελεσματική αξιοποίηση του ανθρώπινου δυναμικού.
Ψήφο εμπιστοσύνης στο σχέδιο επαναπατρισμού έδωσε από την αρχή και η EY Κύπρου, σύμφωνα με την επικεφαλής ανθρώπινου δυναμικού, Τερέζα Δημητρίου, καταθέτοντας εισηγήσεις για τον σχεδιασμό της πρωτοβουλίας και συμμετέχοντας στην πρώτη αποστολή στο Λονδίνο και στις σχετικές εκδηλώσεις που ακολούθησαν και πάλι στην πρωτεύουσα του Ηνωμένου Βασιλείου αλλά και στο Μπέρμιγχαμ.
Τέλος, άποψη της Μαρίας Καραντώνη, διοικητικής συμβούλου και επικεφαλής ανθρώπινου δυναμικού της KPMG Κύπρου, είναι πως «οι άνθρωποι επιλέγουν να μείνουν και να εξελιχθούν εκεί όπου νιώθουν πως ανήκουν». Τις απόψεις των πιο πάνω έρχεται να ενισχύσει η πεποίθηση του Κυριάκου Πέτρου, τεχνικού διευθυντή της γαλακτοβιομηχανίας Αλάμπρα, πως η επένδυση σε τεχνική εκπαίδευση, στενότερη διασύνδεση επιχειρήσεων και εκπαιδευτικών ιδρυμάτων και ενδυνάμωση της ελκυστικότητας της Κύπρου ως επαγγελματικού προορισμού, είναι απαραίτητοι πυλώνες για να στεφθεί με επιτυχία το Minds in Cyprus.
Από τη δική του πλευρά ο Γιώργος Χαλλουμής, chief business development officer της Megabet Plus, τόνισε ότι η επιτυχία του σχεδίου θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από τις προοπτικές σταδιοδρομίας και την εξέλιξη που θα έχουν αυτοί που θα το εμπιστευτούν.
Και τέλος, θετικό είναι το πρόσημο, το οποίο προσθέτουν, με τη σειρά τους, στην πρωτοβουλία για επαναπατρισμό ταλέντων η Άντρη Σαββίδου, HR operations & employee relations team leader της bbf: και η Έλενα Τζιωάννη, υπεύθυνη ανθρώπινου δυναμικού της Christoudias Logistics, επισημαίνοντας συνάμα ως σημαντική την προσέλκυση και ξένου δυναμικού.
Τα οφέλη που προσφέρει η πρωτοβουλία Minds in Cyprus στους επαναπατρισθέντες:
- Φοροαπαλλαγή 25% και αύξηση του ανώτατου ποσού φορολογικής απαλλαγής σε €25.000 για επιστήμονες και επαγγελματίες οι οποίοι έχουν εργαστεί στο εξωτερικό για επτά χρόνια μετά την ολοκλήρωση των σπουδών τους.
- Τροποποιήσεις στα κριτήρια επιλογής, προκειμένου να διευκολυνθεί η επιστροφή επαγγελματιών. Για παράδειγμα, ευελιξία στο κεφάλαιο της εργασιακής εμπειρίας εκτός Κύπρου, η οποία ορίζεται στους 36 μήνες εντός των τελευταίων πέντε ετών, αντί για τρία συνεχόμενα έτη.
- Πρόσβαση σε διαθέσιμες θέσεις εργασίας και ευκαιρίες για εξειδικευμένα στελέχη.
- Διευκόλυνση στην οικογενειακή επανένταξη και την εκπαίδευση των παιδιών των επαναπατρισθέντων.
Τι λένε οι ξενοδόχοι
Στο ίδιο μήκος κύματος κινούνται και οι απόψεις των ξενοδοχειακών ομίλων, με τη διαφορά πως η πλειοψηφία θεωρεί σημαντικό να υπάρχουν κι άλλα κίνητρα πέραν των οικονομικών, κοντά σ’ εκείνα που ήδη έχουν δοθεί.
Ενδεικτικά η Μαρία Τερπίζη, HR manager της Thanos Hotels & Resorts, αναφέρει πως η επιτυχία του σχεδίου προϋποθέτει ανταγωνιστικές συνθήκες εργασίας, οι οποίες περιλαμβάνουν το ωράριο, τις απολαβές, τις προοπτικές εξέλιξης και ένα σύγχρονο εργασιακό περιβάλλον.
Η Παγώνα Λίγγου, group director of HR Cyprus & Greece της Wavemaker Hospitality, εστιάζει στο τελευταίο προαναφερθέν κίνητρο, επισημαίνοντας πως η επιστροφή των ταλέντων που επιδιώκουμε, επιτυγχάνεται όταν δημιουργούμε περιβάλλοντα στα οποία οι άνθρωποι θέλουν να επιστρέψουν και να παραμείνουν.
Η γενικότερη αντίληψη, πάντως, των εκπροσώπων των ξενοδοχείων είναι πως πρέπει να υπάρξουν ευρύτερες μεταρρυθμίσεις, για να στεφθεί με επιτυχία η προσπάθεια επαναπατρισμού.
Τώρα, όσον αφορά την προσέλκυση αλλοδαπών εργαζομένων, τα πλείστα ξενοδοχεία κρίνουν την επιλογή αυτή ως αναγκαιότητα, ιδιαίτερα για τις ειδικότητες που η τοπική αγορά παρουσιάζει περιορισμένη διαθεσιμότητα.
Προτιμώνται οι ημεδαποί εργαζόμενοι, σύμφωνα με την Μαρίνα Ξενοφώντος, HR manager, της Louis Hotels. Η εταιρεία δίδει έμφαση στη στήριξη της τοπικής απασχόλησης, όμως είναι αναγκαία η κάλυψη των αναγκών με αλλοδαπούς, όταν δεν υπάρχει επαρκής διαθεσιμότητα εγχώριου δυναμικού.
Συγκλίσεις πλείστων κλάδων
Μεταβαίνοντας από την ξενοδοχειακή βιομηχανία σ’ αυτή της ενέργειας, βρίσκουμε τις εταιρείες σύμφωνες πως η προσέλκυση ταλέντων μας από το εξωτερικό είναι απαραίτητη για την κάλυψη εξειδικευμένων θέσεων εργασίας.
Παράλληλα θεωρούν σημαντική την ταυτόχρονη εργοδότηση και ξένων εργαζομένων για πλήρωση κενών σε διάφορα επίπεδα, κάτι που, ωστόσο, παραμένει δύσκολο λόγω των χρονοβόρων και πολύπλοκων διαδικασιών που προϋποθέτει. Για παράδειγμα, σύμφωνα με τον διευθυντή ανθρώπινου δυναμικού της Petrolina (Holdings) Public, Όμηρο Μοτίτη, «για τα πρατήρια καυσίμων δεν υπάρχει επαρκής αριθμός διαθέσιμων εργαζομένων στην τοπική αγορά, ώστε να καλύπτονται οι ανάγκες που προκύπτουν».
Στην περίπτωση της Coral Cyprus (Shell Licensee), μίας επιχείρησης με διεθνή εμπειρία, πιστεύουν πως, παρόλο που δίνεται προτεραιότητα στην ανάπτυξη και την αξιοποίηση του ανθρώπινου δυναμικού που βρίσκεται στην Κύπρο μέσα από εκπαίδευση και εξέλιξη, αν η προσέλκυση από το εξωτερικό μπορεί να ενισχύσει τις ανάγκες σε γνώσεις, εμπειρία και νέες δεξιότητες, τότε είναι καλοδεχούμενη, σύμφωνα με τον Μιχάλη Ζουμίδη, marketing & NFR manager.
Παραμένοντας σε διεθνείς εταιρείες με δυναμική παρουσία στην εγχώρια αγορά, ο chief HR officer της Freedom24, Aleksandr Vasilev, αναφέρεται ευνοϊκά στα οφέλη που προσφέρει η πρωτοβουλία Minds in Cyprus για επιστροφή Κυπριών στον τόπο καταγωγής τους, τονίζοντας την αναγκαιότητα για προσέλκυση εργαζομένων από τη διεθνή δεξαμενή ταλέντου: «Τα οφέλη που δίνονται στο πλαίσιο του σχεδίου Minds in Cyprus μειώνουν ουσιαστικά τα εμπόδια για τη μετεγκατάσταση επαγγελματιών. Η εν λόγω πρωτοβουλία μας βοηθά να εντάξουμε υψηλόβαθμα στελέχη που επιστρέφουν στη διεθνή μας υποδομή και να στελεχώσουμε θέσεις που απαιτούν συγκεκριμένη εξειδίκευση».
Οι μεγάλες αμιγώς κυπριακές επιχειρήσεις της χώρας δεν εξαιρούνται από το ευνοϊκό κλίμα, το οποίο έχει καταφέρει να δημιουργήσει το Minds in Cyprus, αν κρίνουμε από τις δηλώσεις της Νατάσας Ακκίδου, chief financial officer της Laiko Group και της Χριστιάνας Ορφανίδου, HR executive του Ομίλου Εταιρειών Κώστας Παπαέλληνας.
Επισημαίνουν πως με τον ερχομό ανθρώπινου δυναμικού από το εξωτερικό θα προστεθούν στο επιχειρηματικό πεδίο εμπειρίες και τεχνογνωσία, την ώρα που θα στελεχωθούν θέσεις που σήμερα η εσωτερική αγορά δεν δύναται να καλύψει. Παράλληλα η ASBIS, δια της chief human relations officer και executive director, Julia Prihodko, προσβλέπει στην ενίσχυση της δεξαμενής ταλέντου της χώρας, μέσω του σχεδίου, υπογραμμίζοντας τη συμβολή της όλης προσπάθειας και των αποτελεσμάτων που θα επιφέρει στην οικονομική ανάπτυξη του νησιού.
Eν κατακλείδι
Η πρωτοβουλία Minds in Cyprus αντιμετωπίζεται θετικά από τον κόσμο του επιχειρείν. Αρκετές εταιρείες, μάλιστα, συνέβαλαν από την αρχή για την επιτυχή έκβαση του σχεδίου. Οι οργανισμοί που συμμετέχουν στο cover story μας θεωρούν πως με τον επαναπατρισμό εξειδικευμένης γνώσης θα ενισχύσουμε την καινοτομία στο επιχειρείν και την ανταγωνιστικότητα της χώρας μας.
Οι υφιστάμενες διαδικασίες προσέλκυσης ξένων εργαζομένων από άλλες χώρες θεωρούνται από την πλειοψηφία χρονοβόρες, παρά το γεγονός ότι έχει παρατηρηθεί ουσιαστική πρόοδος. Η περαιτέρω ευελιξία κρίνεται απαραίτητη.
