Τα τελευταία χρόνια, η Κύπρος έχει επενδύσει σημαντικά στην προσπάθεια προσέλκυσης διεθνών εταιρειών. Το headquartering έχει πλέον καθιερωθεί ως βασικός πυλώνας της οικονομικής στρατηγικής της χώρας και, σε μεγάλο βαθμό, η προσπάθεια αυτή έχει αποδώσει.
Περισσότερες διεθνείς εταιρείες επιλέγουν την Κύπρο ως βάση, νέες θέσεις εργασίας δημιουργούνται και το ενδιαφέρον για περαιτέρω επενδύσεις παραμένει ισχυρό.
Το ερώτημα, όμως, είναι τι ακολουθεί. Καθώς το μοντέλο του headquartering ωριμάζει, το ερώτημα δεν μπορεί να είναι μόνο πόσες ακόμη εταιρείες θα επιλέξουν την Κύπρο. Εξίσου σημαντικό είναι τι θα κάνουν οι εταιρείες που βρίσκονται ήδη εδώ.
Αν θα επενδύσουν περισσότερο, αν θα μεταφέρουν πρόσθετες λειτουργίες, αν θα αυξήσουν το ανθρώπινο δυναμικό τους και αν, τελικά, θα συνδέσουν τη μελλοντική τους ανάπτυξη με την κυπριακή οικονομία.
Αυτό είναι που θα περιέγραφα ως μετάβαση από το headquartering στο anchoring.
Η δεύτερη επενδυτική απόφαση είναι ίσως η πιο σημαντική
Όταν μια διεθνής εταιρεία εξετάζει την Κύπρο, η πρώτη απόφαση είναι σχετικά ξεκάθαρη: κατά πόσο η χώρα αποτελεί κατάλληλη βάση για τις δραστηριότητές της.
Εκεί εξετάζονται οι γνωστοί παράγοντες. Το φορολογικό πλαίσιο, η συμμετοχή στην Ευρωπαϊκή Ένωση, το νομικό και κανονιστικό περιβάλλον, η ποιότητα των επαγγελματικών υπηρεσιών, η δυνατότητα μεταφοράς στελεχών και γενικότερα το κόστος και η ευκολία εγκατάστασης.
Η δεύτερη απόφαση έρχεται αργότερα και είναι, κατά τη γνώμη μου, πιο ουσιαστική. Αφού η εταιρεία έχει ήδη εγκατασταθεί, θα αποφασίσει κάποια στιγμή αν θα επενδύσει περισσότερο στην Κύπρο. Σε αυτό το σημείο, δεν εξετάζει πλέον τι υπόσχεται η χώρα, αφού έχει ήδη εμπειρία από το πώς λειτουργεί.
Το ερώτημα μετατοπίζεται στο αν θα συνεχίσει να μεγαλώνει στην Κύπρο. Θα δημιουργηθεί η επόμενη ομάδα στην Κύπρο ή σε άλλη χώρα; Θα μεταφερθεί εδώ μια πρόσθετη επιχειρηματική λειτουργία; Θα αποκτήσει η κυπριακή εταιρεία μεγαλύτερη ευθύνη εντός του διεθνούς ομίλου; Θα μεταφερθούν περισσότερα κέντρα λήψης αποφάσεων; Θα ακολουθήσει δεύτερη και τρίτη επένδυση;
Δύο διαφορετικές αποφάσεις, που βασίζονται σε διαφορετικά δεδομένα. Η πρώτη επηρεάζεται σε μεγάλο βαθμό από το πλαίσιο που προσφέρει μια χώρα. Η δεύτερη επηρεάζεται από την πραγματική εμπειρία λειτουργίας μέσα σε αυτή.
Από την παρουσία στην πραγματική ενσωμάτωση
Η εγγραφή μιας εταιρείας στην Κύπρο είναι ένα διοικητικό γεγονός. Μια εταιρεία μπορεί να έχει εγγραφεί στην Κύπρο, να έχει γραφεία και προσωπικό και παρ' όλα αυτά η ουσιαστική της δραστηριότητα να παραμένει περιορισμένη.
Η πραγματική αξία για την οικονομία αρχίζει να αυξάνεται όταν η παρουσία της εταιρείας αποκτά μεγαλύτερο βάθος. Όταν μεταφέρονται εδώ περισσότερες λειτουργίες. Όταν στελέχη με πραγματικές αρμοδιότητες εργάζονται από την Κύπρο. Όταν αυξάνεται το προσωπικό. Όταν δημιουργούνται συνεργασίες με τοπικές επιχειρήσεις και επαγγελματίες. Κυρίως, όμως, όταν επανεπενδύει.
Συνεπώς, το πραγματικό μέτρο επιτυχίας δεν είναι μόνο η αρχική εγκατάσταση μιας εταιρείας. Είναι η επόμενη επένδυσή της. Η πρώτη επένδυση δείχνει ότι μια εταιρεία θεωρεί την Κύπρο ενδιαφέρουσα. Η δεύτερη επένδυση δείχνει ότι η εμπειρία της ήταν αρκετά θετική ώστε να συνεχίσει.
Η καθημερινή λειτουργία κρίνει την επέκταση
Σε επίπεδο στρατηγικής, μπορούμε εύκολα να μιλήσουμε για φορολογικά κίνητρα, γεωγραφική θέση και ανταγωνιστικά πλεονεκτήματα. Στην πράξη όμως, οι αποφάσεις επέκτασης επηρεάζονται πολλές φορές από πολύ πιο καθημερινά ζητήματα.
Ένα από αυτά είναι η προβλεψιμότητα. Μια επιχείρηση μπορεί να προσαρμοστεί σε μια διαδικασία που απαιτεί χρόνο, αρκεί να γνωρίζει από την αρχή τι χρειάζεται και πόσο θα διαρκέσει. Το πρόβλημα ξεκινά όταν δεν μπορεί να προγραμματίσει. Για έναν επιχειρηματία, η αβεβαιότητα συχνά κοστίζει περισσότερο από την ίδια την καθυστέρηση.
Το ίδιο ισχύει και για την τραπεζική λειτουργία. Το θέμα δεν είναι απλώς αν μια εταιρεία μπορεί να ανοίξει λογαριασμό. Είναι αν το τραπεζικό και χρηματοοικονομικό περιβάλλον μπορεί να στηρίξει μια επιχείρηση που γίνεται μεγαλύτερη, πιο διεθνής και πιο σύνθετη.
Αντίστοιχα, το ανθρώπινο δυναμικό γίνεται πολύ πιο σημαντικό όσο μεγαλώνει μια εταιρεία. Είναι άλλο να μεταφέρεις στην Κύπρο μια μικρή ομάδα στελεχών και άλλο να χτίζεις μια λειτουργία δεκάδων ή εκατοντάδων ανθρώπων.
Σε εκείνο το σημείο αρχίζουν να φαίνονται τα πραγματικά όρια μιας αγοράς: η διαθεσιμότητα εξειδικευμένου προσωπικού, η δυνατότητα προσέλκυσης ανθρώπων από το εξωτερικό και γενικότερα το αν μια εταιρεία μπορεί να αναπτυχθεί χωρίς να πρέπει να μεταφέρει το επόμενο στάδιό της αλλού. Και εδώ υπάρχει μια ενδιαφέρουσα αντίφαση. Όσο πιο επιτυχημένη γίνεται η Κύπρος στο headquartering, τόσο περισσότερο αυξάνονται οι απαιτήσεις από το ίδιο το επιχειρηματικό της περιβάλλον.
Οι εταιρείες που προσελκύουμε σήμερα είναι συχνά πιο σύνθετες, πιο διεθνείς και πιο απαιτητικές από τις εταιρείες που προσπαθούσαμε να προσελκύσουμε πριν από δέκα ή δεκαπέντε χρόνια. Άρα ο πήχης ανεβαίνει μαζί με την επιτυχία μας.
Ίσως πρέπει να αλλάξουμε και το τι μετράμε
Συνήθως, όταν μιλάμε για επενδύσεις, δίνουμε έμφαση σε αριθμούς όπως το ύψος των κεφαλαίων που εισέρχονται στη χώρα ή ο αριθμός των νέων εταιρειών που εγκαθίστανται. Αυτά τα στοιχεία έχουν ασφαλώς αξία. Πιστεύω όμως ότι, όσο ωριμάζει το μοντέλο του headquartering, θα πρέπει να αρχίσουμε να εξετάζουμε περισσότερο και τι συμβαίνει μετά.
Πόσες από τις εταιρείες που εγκαταστάθηκαν εξακολουθούν να αναπτύσσονται στην Κύπρο; Πόσες αύξησαν σημαντικά το προσωπικό τους; Πόσες μετέφεραν περισσότερες λειτουργίες ή μεγαλύτερη ευθύνη στην κυπριακή τους παρουσία; Πόσες επένδυσαν ξανά; Πόσες άρχισαν να χρησιμοποιούν την Κύπρο όχι απλώς ως βάση, αλλά ως ουσιαστικό μέρος της διεθνούς τους ανάπτυξης;
Αυτά είναι, κατά τη γνώμη μου, τα ερωτήματα που θα αποκτούν όλο και μεγαλύτερη σημασία τα επόμενα χρόνια. Η Κύπρος πρέπει ασφαλώς να συνεχίσει να προσελκύει νέες διεθνείς επιχειρήσεις. Αλλά η μεγαλύτερη ευκαιρία δεν βρίσκεται απαραίτητα μόνο σε εκείνες που δεν έχουν ακόμη έρθει.
Βρίσκεται και στις εταιρείες που είναι ήδη εδώ και εξετάζουν σήμερα πού θα τοποθετήσουν την επόμενη ομάδα, την επόμενη λειτουργία ή την επόμενη επένδυσή τους. Αν η απάντηση συνεχίσει να είναι η Κύπρος, τότε θα έχουμε πετύχει κάτι πιο σημαντικό από το headquartering. Θα έχουμε καταφέρει να δημιουργήσουμε πραγματικές επιχειρηματικές ρίζες.
*Διευθυντής, Goldmine International
