Οι κυβερνήσεις σε όλο τον κόσμο πρέπει να δράσουν επειγόντως για να αντιμετωπίσουν τις προκλήσεις που δημιουργούν η άνισα κατανεμημένη έκρηξη της τεχνητής νοημοσύνης, το παρατεταμένο ενεργειακό σοκ και τα επίπεδα-ρεκόρ του παγκόσμιου χρέους, προειδοποίησε το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, ενόψει της συνάντησης οικονομικών αξιωματούχων από ολόκληρο τον κόσμο την επόμενη εβδομάδα.
Η επικεφαλής του ΔΝΤ, Κρισταλίνα Γκεοργκίεβα, δήλωσε την Τετάρτη, σε ομιλία της στη Σιγκαπούρη, ότι η κούρσα για την ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης δημιουργεί μια ισχυρή αναπτυξιακή ώθηση, η οποία μέχρι στιγμής περιορίζεται σε έναν μικρό αριθμό χωρών. Οι δηλώσεις της έγιναν ενόψει της ετήσιας συνόδου του ΔΝΤ και της Παγκόσμιας Τράπεζας στην Μπανγκόκ την επόμενη εβδομάδα.
Την ίδια ώρα, η πίεση στις βασικές πρώτες ύλες εξαιτίας των συγκρούσεων στη Μέση Ανατολή και την Ουκρανία αναμένεται να συνεχιστεί και το 2027. Παράλληλα, η εκτίναξη των αποδόσεων των κρατικών ομολόγων έχει επιβαρύνει περαιτέρω τους προϋπολογισμούς των κυβερνήσεων που έχουν συσσωρεύσει υπερβολικά υψηλό χρέος, με τις ανεπτυγμένες οικονομίες να αποτελούν, όπως είπε η Γκεοργκίεβα, τους «χειρότερους παραβάτες».
«Η οικοδομική έκρηξη γύρω από την τεχνητή νοημοσύνη είναι πληθωριστική. Τα σοκ στις τιμές της ενέργειας και των τροφίμων είναι πληθωριστικά. Οι δασμοί, οι αμυντικές δαπάνες και το υψηλό δημόσιο χρέος μπορούν να είναι πληθωριστικά», δήλωσε η επικεφαλής του ΔΝΤ.
Η ίδια τάχθηκε υπέρ μιας «συνετής νομισματικής πολιτικής» από τις κεντρικές τράπεζες και προειδοποίησε ότι οι χώρες που έχουν συνηθίσει να λειτουργούν με μεγάλα δημοσιονομικά ελλείμματα θα βρεθούν αντιμέτωπες με «πολύ δύσκολες πολιτικές επιλογές».
Το παγκόσμιο χρέος ξεπερνά τα 365 τρισ. δολάρια
Η εβδομάδα συναντήσεων στην Μπανγκόκ, στην οποία θα συμμετάσχουν κορυφαίοι υπουργοί Οικονομικών και διοικητές κεντρικών τραπεζών, πραγματοποιείται σε ένα περιβάλλον έντονης αναταραχής στις αγορές κρατικού χρέους.
Οι αποδόσεις των αμερικανικών, ευρωπαϊκών και ιαπωνικών ομολόγων έχουν φτάσει σε υψηλά πολλών δεκαετιών, ενώ το συνολικό παγκόσμιο χρέος έχει πλέον ξεπεράσει τα 365 τρισ. δολάρια, σύμφωνα με το Institute of International Finance.
«Οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής είχαν μια σχετικά εύκολη διαδρομή τα τελευταία 17 χρόνια, καθώς σε όλο αυτό το διάστημα τα επιτόκια παρέμεναν χαμηλότερα από τους ρυθμούς ανάπτυξης του ΑΕΠ», δήλωσε η Γκεοργκίεβα. «Τα υψηλότερα επιτόκια βάζουν πλέον τέλος σε αυτό».
Στον αντίποδα, το κύμα επενδύσεων στην τεχνητή νοημοσύνη, αλλά και οι προσδοκίες για τα οικονομικά οφέλη που μπορεί να δημιουργήσει, συνεχίζουν να ωθούν τις μετοχές σε νέα υψηλά.
Η έκρηξη των επενδύσεων στην AI έχει οδηγήσει παράλληλα σε ρεκόρ εξαγωγών για τις ισχυρές ασιατικές οικονομίες που πρωταγωνιστούν στην παραγωγή ημιαγωγών και άλλου εξοπλισμού.
Ωστόσο, η Γκεοργκίεβα προειδοποίησε ότι τα οφέλη κατανέμονται άνισα. Η ανάπτυξη του εμπορίου που συνδέεται με την τεχνητή νοημοσύνη αντανακλά την επενδυτική έκρηξη στις οικονομίες που συμμετέχουν στην αλυσίδα αξίας της, αλλά παρακάμπτει σε μεγάλο βαθμό τις περισσότερες άλλες χώρες.
Παράλληλα, η ανάπτυξη των υποδομών AI αυξάνει τη ζήτηση για ηλεκτρική ενέργεια, ενισχύοντας τις πιέσεις στον ενεργειακό τομέα και δημιουργώντας τον κίνδυνο διεύρυνσης των οικονομικών ανισοτήτων.
Παρατείνεται το ενεργειακό σοκ
Η μαζική πώληση ομολόγων ξεκίνησε μετά την επίθεση των ΗΠΑ και του Ισραήλ στο Ιράν τον Φεβρουάριο, η οποία περιόρισε τις προμήθειες καυσίμων και αύξησε το κόστος ενέργειας παγκοσμίως.
Η Γκεοργκίεβα εκτίμησε ότι το ενεργειακό σοκ παραμένει μέχρι στιγμής «μεγάλο αλλά περιορισμένο». Προειδοποίησε, ωστόσο, ότι οι πληθωριστικές πιέσεις ενδέχεται να ενταθούν περαιτέρω καθώς αυξάνεται η ζήτηση ενόψει χειμώνα και οι χώρες επιχειρούν να αναπληρώσουν τα ενεργειακά τους αποθέματα.
Με τις κυβερνήσεις να αντιμετωπίζουν ταυτόχρονα αυξημένο κόστος ενέργειας, υψηλότερα επιτόκια, αμυντικές δαπάνες και μεγάλο χρέος, η επικεφαλής του ΔΝΤ προειδοποίησε ότι το παγκόσμιο οικονομικό περιβάλλον γίνεται ολοένα πιο απαιτητικό.
Η πρόκληση, σύμφωνα με την ίδια, είναι ότι η επενδυτική έκρηξη στην τεχνητή νοημοσύνη συνυπάρχει με ισχυρές πληθωριστικές πιέσεις και αυξανόμενες δημοσιονομικές ανάγκες, δημιουργώντας ένα ιδιαίτερα δύσκολο μείγμα για τις κυβερνήσεις και τις κεντρικές τράπεζες.
