Το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο (ΕΕΣ) καλεί σε σύνεση όσον αφορά τους μελλοντικούς προϋπολογισμούς της Ε.Ε., προειδοποιώντας ότι, αν δεν υπάρξει συμφωνία για νέες πηγές εσόδων, δηλαδή νέους ίδιους πόρους, ο προϋπολογισμός της Ε.Ε. θα μπορούσε να εμφανίσει σημαντικό έλλειμμα.
Αυτό με τη σειρά του θα οδηγούσε σε δύσκολες επιλογές, όπως η αύξηση των εθνικών συνεισφορών και η μείωση των φιλοδοξιών. Παράλληλα, το ΕΕΣ προειδοποιεί ότι ο δανεισμός της Ε.Ε. θα μπορούσε να φτάσει το 1 τρισ. ευρώ μέχρι το 2027, κυρίως λόγω του NextGenerationEU.
Η προειδοποίηση περιλαμβάνεται στην ετήσια έκθεση του ΕΕΣ για τον προϋπολογισμό του 2025, που δημοσιεύθηκε σήμερα. Εκδίδεται σε μια περίοδο που τα κράτη μέλη παραμένουν βαθιά διχασμένα για το μέγεθος και τη χρηματοδότηση του προϋπολογισμού 2028-2034, με στόχο συμφωνία μέχρι το τέλος του έτους.
«Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι περίπου το 20% του προτεινόμενου από την Κομισιόν προϋπολογισμού των 2 τρισ. ευρώ εξαρτάται από νέες πηγές εσόδων που δεν έχουν ακόμη εγκριθεί», δήλωσε ο Πρόεδρος του ΕΕΣ, Τόνι Μέρφι. «Αν αυτές δεν υλοποιηθούν, η Ε.Ε. ενδέχεται να αντιμετωπίσει σημαντικό δημοσιονομικό έλλειμμα, που θα απαιτήσει υψηλότερες εθνικές συνεισφορές ή μείωση της συνολικής φιλοδοξίας του προϋπολογισμού».
Το ΕΕΣ προειδοποιεί ότι το αυξανόμενο χρέος της Ε.Ε. θα μπορούσε να ασκήσει σημαντική πίεση στους μελλοντικούς προϋπολογισμούς. Το ανεξόφλητο χρέος ανερχόταν σε 738,9 δις ευρώ το 2025, από περίπου 600 δις ευρώ το 2024. Σύμφωνα με το ΕΕΣ, μπορεί να φτάσει το 1 τρισ. ευρώ μέχρι το 2027, κυρίως λόγω του NextGenerationEU.
Οι τόκοι μόνο για τη μη επιστρεπτέα στήριξη του NGEU την περίοδο 2028-2034 ενδέχεται να φτάσουν τα 93 δις ευρώ. Η πρόταση της Κομισιόν προβλέπει σταθερό ετήσιο ποσό 24 δις ευρώ (τρέχουσες τιμές) για τόκους και αποπληρωμή κεφαλαίου. Το συνολικό ποσό για αποπληρωμές και εξυπηρέτηση του χρέους ανέρχεται σε 168 δις ευρώ.
Το ΕΕΣ επισημαίνει ότι η πρόταση επιτρέπει «σημαντικό νέο δανεισμό», μεταξύ άλλων έως 100 δις ευρώ για την Ουκρανία και έως 395 δις ευρώ για μηχανισμό αντιμετώπισης κρίσεων.
Η Κομισιόν είχε προειδοποιήσει νωρίτερα ότι ο προϋπολογισμός θα μπορούσε να συρρικνωθεί κατά 40% αν τα κράτη μέλη δεν συμφωνήσουν σε νέους ιδίους πόρους και αρνηθούν παράλληλα να αυξήσουν τις εθνικές τους συνεισφορές.
Στο Συμβούλιο, μια ομάδα 17 «φίλων της συνοχής» δείχνει ανοιχτή σε πιο σταδιακή αποπληρωμή του χρέους σε μεγαλύτερο χρονικό διάστημα και σε νέο κοινό δανεισμό. Οι «φειδωλές» χώρες, με επικεφαλής τη Γερμανία, αντιτίθενται και στα δύο και ζητούν περικοπές «αρκετών εκατοντάδων δις ευρώ».
Το ΕΕΣ κρίνει ότι οι λογαριασμοί της Ε.Ε. για το 2025 απεικονίζουν εύλογα την οικονομική της κατάσταση και ότι οι πράξεις εσόδων δεν περιέχουν σφάλματα.
Το εκτιμώμενο επίπεδο σφάλματος στις δαπάνες αυξήθηκε σε 3,8%, από 3,6% το 2024, και παραμένει πάνω από το όριο του 2%. Για έβδομο συναπτό έτος το ΕΕΣ διατύπωσε αρνητική γνώμη για τις δαπάνες. Τα υψηλότερα ποσοστά σφάλματος εντοπίστηκαν στην πολιτική συνοχής (6,6%, από 5,7%) και στη γεωργία και το περιβάλλον (3,9%, από 2,6%).
Για τον Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, το ΕΕΣ διατύπωσε γνώμη με επιφύλαξη. Εντόπισε παρατυπίες στα 45,4 δις ευρώ που δαπανήθηκαν στο πλαίσιο του μηχανισμού. Από τις 37 πληρωμές επιχορηγήσεων του 2025, εννέα δεν συμμορφώνονταν με τους κανόνες και τους όρους.
Έως το τέλος του 2025 είχαν εκταμιευθεί 237,5 δις ευρώ από τα 359,9 δις ευρώ που είχαν δεσμευθεί, ενώ μόνο τρεις από τις 27 χώρες είχαν εκταμιεύσει τουλάχιστον το 80% των διαθέσιμων πόρων.
«Οι φιλόδοξοι προϋπολογισμοί απαιτούν εξίσου φιλόδοξες εγγυήσεις» σημείωσε ο Μέρφι, προσθέτοντας ότι, αν η Ε.Ε. μεταβεί σε νέο μοντέλο προϋπολογισμού με χρηματοδότηση μη συνδεδεμένη πλέον με τις δαπάνες, οφείλει να διορθώσει τα κακώς κείμενα του παρελθόντος.
Η Κομισιόν, σε ανακοίνωσή της, τονίζει ότι σφάλμα δεν σημαίνει αυτόματα απάτη ή σπατάλη, και ότι τα περισσότερα σφάλματα και παρατυπίες δεν είναι δόλιας φύσης και τα σχετικά έργα συνεχίζουν να αποφέρουν θετικά αποτελέσματα. Σημειώνει ακόμη ότι οι εκτιμήσεις της και του ΕΕΣ για το ποσοστό σφάλματος δεν είναι άμεσα συγκρίσιμες, λόγω των διαφορετικών εντολών τους.
Για τον Ταμείο Ανάκαμψης, η Κομισιόν θεωρεί ότι το επίπεδο κινδύνου είναι χαμηλό, ενώ εξηγεί πως η εύλογη διασφάλιση για την ικανοποιητική εκπλήρωση ορόσημων και στόχων βασίζεται σε εκ των προτέρων ελέγχους πριν από τις πληρωμές και σε εκ των υστέρων ελέγχους. Αν τα ορόσημα δεν εκπληρώνονται ικανοποιητικά, δεν καταβάλλεται όλο ή μέρος της χρηματοδοτικής συνεισφοράς.
Σε ό,τι αφορά τα επιτεύγματα του προϋπολογισμού το 2025, η Κομισιόν επικαλείται, μεταξύ άλλων, τη στήριξη προς την Ουκρανία. Μέχρι το τέλος του περασμένου έτους η Ε.Ε. και τα κράτη μέλη είχαν διαθέσει πάνω από 193,3 δις ευρώ, εκ των οποίων 88,3 δις ευρώ μέσω του προϋπολογισμού της Ε.Ε..
Αναφέρει επίσης 53,2 δις ευρώ σε πληρωμές της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής προς 5,5 εκατ. αγρότες και 2,6 δις ευρώ σε ανθρωπιστική βοήθεια, σχεδόν 64 δις ευρώ για κλιματικούς στόχους και πάνω από 15 δις ευρώ για τη βιοποικιλότητα.
