Η υιοθέτηση της εταιρικής κοινωνικής ευθύνης (ΕΚΕ) και των κριτηρίων environmental, social, governance (ESG) καταγράφει σημαντική πρόοδο στον κόσμο του επιχειρείν. Παραμένει, ωστόσο, ανομοιόμορφη. Κυρίως οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις έχουν ακόμα δρόμο να διανύσουν, ενώ συχνά παρατηρούνται παρανοήσεις, αποσπασματικές δράσεις χωρίς κοινωνικό αντίκτυπο και φαινόμενα greenwashing, εξηγεί η Σωτηρούλα Σωτηρίου, αντιπρόεδρος του Corporate Social Responsibility (CSR) Cyprus. Όπως αναφέρει, εκεί όπου η βιωσιμότητα εντάσσεται στον πυρήνα της στρατηγικής, δημιουργείται ανταγωνιστικό πλεονέκτημα, προσελκύεται και διατηρείται ταλέντο, ενώ η επιχείρηση χτίζει μακροπρόθεσμη αξία.
Ποια εικόνα παρουσιάζει σήμερα η ΕΚΕ στη χώρα μας; Ακολουθούν οι κυπριακές επιχειρήσεις τις πρακτικές ESG;
Η εικόνα είναι θετική, μιας και η εταιρική κοινωνική ευθύνη, αλλά και η βιωσιμότητα εν γένει, παρουσιάζουν αυξημένη ωριμότητα στη χώρα μας, τηρουμένων των μεγεθών των κυπριακών επιχειρήσεων. Είμαστε πολύ περήφανοι που ως δίκτυο, εδώ και δέκα χρόνια, μέσα από το έργο μας έχουμε συμβάλει συστηματικά σ’ αυτή την πρόοδο, όπως και στην ενίσχυση της ευρύτερης κουλτούρας γύρω από τη βιωσιμότητα στην Κύπρο.
Πώς θα περιγράφατε την πρόοδο στην οποία αναφέρεστε;
Χωρίς να περιοριζόμαστε στα μέλη του CSR Cyprus, παρακολουθούμε αρκετές επιχειρήσεις ευρύτερα να εφαρμόζουν καλές πρακτικές που προάγουν τόσο την περιβαλλοντική και κοινωνική ευημερία όσο και τις αρχές της χρηστής διακυβέρνησης. Γεγονός είναι ότι η υιοθέτηση δεν είναι ομοιόμορφη, μιας και κυρίως οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις έχουν έδαφος να διανύσουν έως ότου κατακτήσουν τη σωστή κατεύθυνση, ωστόσο είμαστε αισιόδοξοι ότι τα πράγματα εξελίσσονται θετικά.
Πόσο έτοιμες θεωρείτε τις κυπριακές επιχειρήσεις να ανταποκριθούν στις ευρωπαϊκές απαιτήσεις, όπως αυτές διαμορφώνονται μέσα από την Corporate Sustainability Reporting Directive (CSRD);
Με βάση τις πλέον πρόσφατες ευρωπαϊκές εξελίξεις, μέσα από το πακέτο απλοποίησης omnibus, η οδηγία CSRD θα αφορά πλέον εξαιρετικά περιορισμένο αριθμό επιχειρήσεων ανά την Ευρώπη. Ειδικότερα στην Κύπρο εκτιμάται ότι λιγότερες από δέκα θα είναι υπόχρεες να δημοσιοποιούν αναφορές βιωσιμότητας. Εμείς, ως δίκτυο, υποστηρίζουμε ότι οι επιχειρήσεις δεν πρέπει να εγκαταλείψουν την προσπάθεια λόγω της απομείωσης, αλλά να τη διαχειριστούν ως ευκαιρία.
Τι πρέπει να κάνουν για να το επιτύχουν;
Να δουν τη βιωσιμότητα και τον τρόπο με τον οποίο αυτή αποτιμάται μέσα από στρατηγική προσέγγιση. Τα κριτήρια ESG να είναι, συνεπώς, ευκαιρία για την επιχειρησιακή τους αυτοβελτίωση και για συστηματική μεταστροφή σε πιο βιώσιμα μοντέλα λειτουργίας. Η ετοιμότητα κατακτιέται μέσα από εκπαίδευση προσωπικού, άριστη ενημέρωση, δικτύωση και ανταλλαγή καλών πρακτικών. Αυτά είναι πλεονεκτήματα που έχουν τα μέλη του δικού μας δικτύου.
Ποια είναι η μεγαλύτερη ευκαιρία που χάνει σήμερα μια επιχείρηση, όταν δεν επενδύει ουσιαστικά σε ΕΚΕ και ESG;
Πολλές μελέτες παρουσιάζουν τα πολλαπλασιαστικά οφέλη που έχει για μια επιχείρηση η ορθή εφαρμογή ενός πλαισίου εταιρικής κοινωνικής ευθύνης και βιωσιμότητας. Μεταξύ αυτών η ενίσχυση της φήμης και του brand της, η προσέλκυση και διατήρηση ικανού ανθρώπινου δυναμικού, η αύξηση της αξιοπιστίας της σε σχέση με τους καταναλωτές και η πρόσβαση σε βιώσιμες επενδύσεις. Επομένως, μια μη ουσιαστική επένδυση συνεπάγεται απώλεια ενός ανταγωνιστικού πλεονεκτήματος τόσο για το σήμερα όσο και για το αύριο της επιχείρησης. Η απουσία μετρήσεων και δεδομένων στη βάση των κριτηρίων ESG θα δυσκολέψει την επιχείρηση στη σχέση της με τους προμηθευτές της και στην πρόσβασή της σε χρηματοδοτήσεις κι αγορές.
Συχνά γίνεται λόγος για τον κίνδυνο ΕΚΕ και ESG να αντιμετωπίζονται ως επικοινωνιακό εργαλείο. Πώς μπορεί να διασφαλιστεί ότι μιλάμε για ουσιαστικό αντίκτυπο;
Όπως και κάθε είδους επικοινωνία, έτσι και αυτή αναφορικά με τις επιδόσεις μιας επιχείρησης στους τομείς του περιβάλλοντος, της κοινωνίας και της διακυβέρνησης, δηλαδή των κριτηρίων ESG, πρέπει να γίνεται με αντικειμενικά και επαληθεύσιμα δεδομένα, με διαφάνεια και με τρόπο που να μη δημιουργεί παραπλανητικές εντυπώσεις.
Πώς μια επιχείρηση μπορεί να βοηθηθεί στην πραγμάτωση των συγκεκριμένων στόχων;
Υπάρχουν διαθέσιμοι σχετικοί οδηγοί για την ορθή επικοινωνία δράσεων που συμβάλλουν στη βιώσιμη ανάπτυξη. Ως CSR Cyprus διοργανώσαμε πληθώρα εκπαιδεύσεων τόσο αποκλειστικά για τα μέλη μας όσο και για το ευρύτερο κοινό, αναφορικά με το πώς πρέπει να αποτιμώνται και να επικοινωνούνται εταιρικές δράσεις που συμβάλλουν στη βιώσιμη ανάπτυξη. Οφείλουμε, βέβαια, να μη στεκόμαστε μόνο στη δημοσιοποίηση των επιτυχιών μας, αλλά και της προόδου, της πορείας που διανύουμε έως ότου φτάσουμε σε αυτές τις επιτυχίες.
Πόσο συχνό είναι το φαινόμενο του greenwashing ανάμεσα στις κυπριακές επιχειρήσεις και πώς μπορεί να τις βλάψει;
Όπως σε κάθε αγορά, έτσι και στην κυπριακή, παρατηρούμε δείγματα αυτού του φαινομένου, ευτυχώς σε περιορισμένο βαθμό. Ο εντοπισμός αλλά κυρίως η αποφυγή του greenwashing είναι αποτέλεσμα εκπαίδευσης. Σε ό,τι αφορά τους κινδύνους για τις επιχειρήσεις, αυτοί μπορεί να είναι οικονομικοί λόγω απώλειας πελατών ή επενδυτών, κακής φήμης που θα προκύψει και μειωμένης πια αξιοπιστίας, νομικοί καθώς ενδεχομένως να αντίκεινται σε οδηγίες όπως αυτή για τους πράσινους ισχυρισμούς (green claims directive) ή ακόμα και λειτουργικοί.
Σε κάθε περίπτωση το φαινόμενο αυξάνει το ρίσκο για τις επιχειρήσεις, γι’ αυτό και απαιτείται εγρήγορση και πολύ καλή εκπαίδευση του προσωπικού.
Υπάρχουν ακόμα πολλοί που συγχύζουν ουσία και περιεχόμενο όσον αφορά ΕΚΕ και ESG;
Όντως εντοπίζουμε την τάση η εταιρική κοινωνική ευθύνη να ερμηνεύεται ακόμα ως φιλανθρωπία ή ως μεμονωμένες χορηγικές δράσεις που δεν έχουν ουσιαστικό αντίκτυπο. Αυτές οι αποσπασματικές ενέργειες σαφέστατα δεν υποκαθιστούν την ΕΚΕ ως πλαίσιο, ως συνολικό τρόπο λειτουργίας μιας επιχείρησης. Τα ESG αποτελούν κριτήρια αξιολόγησης για τις επιδόσεις μιας επιχείρησης στους τομείς του περιβάλλοντος, της κοινωνίας και της εταιρικής διακυβέρνησης και αποτελούν ένα ευρωπαϊκά αναγνωρισμένο πλαίσιο για τη λογοδοσία και τις εταιρικές αναφορές.
Συνεπώς οι δύο όροι δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται αλληλένδετα;
Ακριβώς. Θα πρέπει να προσθέσω ότι άλλα λάθη που συναντάμε είναι η σύγχυση μεταξύ της κανονιστικής συμμόρφωσης και μιας πραγματικής στρατηγικής βιωσιμότητας που διαπερνά όλο το φάσμα την λειτουργιών μιας επιχείρησης. Η εκπαίδευση, λοιπόν, και η συνεχής κατάρτιση των στελεχών, που να διατρέχει όλα τα τμήματα της επιχείρησης, όπως μάρκετινγκ, ανθρώπινο δυναμικό και πωλήσεις, είναι ιδιαίτερα σημαντική για αποφυγή παρανοήσεων.
Πώς συμβάλλει ο CSR Cyprus στην ενσωμάτωση όλων όσων έχουμε προαναφέρει;
Στα δέκα χρόνια παρουσίας μας στο κυπριακό γίγνεσθαι εργαζόμαστε συστηματικά και μεθοδικά για να δημιουργήσουμε γνώση και επίγνωση για τη βιωσιμότητα, αλλά και να ενδυναμώσουμε τις προσπάθειες των κυπριακών επιχειρήσεων για θετική μεταστροφή των επιχειρηματικών τους μοντέλων. Έχω τη χαρά να συμμετέχω εδώ και πέντε χρόνια στο διοικητικό συμβούλιο του δικτύου, το οποίο απαρτίζεται από ικανότατα άτομα, ενώ το ίδιο το δίκτυο στελεχώνεται από αφοσιωμένο και δυναμικό προσωπικό. Οι δράσεις μας δεν περιορίζονται στην εκπαίδευση, την ενημέρωση και τη δικτύωση, μιας και καταφέραμε όλα αυτά τα χρόνια ο CSR Cyprus να λειτουργεί ως κόμβος διασύνδεσης, ως μια πλατφόρμα μέσα από την οποία δημιουργούνται συνθήκες για θετική αλλαγή. Θα συνεχίσουμε να εργαζόμαστε για την επίτευξη του διαχρονικού μας σκοπού: την οικοδόμηση ενός ανθεκτικού επιχειρηματικού οικοσυστήματος, μέσα από συμπράξεις με δημόσιους και ιδιωτικούς φορείς, που να ανταποκρίνεται επιτυχώς στις ραγδαίες ανάγκες της εποχής,δημιουργώντας βιώσιμη αξία για κάθε ενδιαφερόμενο μέρος.
