Από το ιστορικό αρχοντικό του Χατζηγεωργάκη Κορνέσιου μέχρι το σύγχρονο Landmark και από την πολυκατοικία «Αλέξανδρου Δημητρίου», χαρακτηριστικό δείγμα του κυπριακού μοντερνισμού, μέχρι το ανατρεπτικό 360 στη Λευκωσία, οι φίλοι της αρχιτεκτονικής, και όχι μόνο, θα έχουν την εξαιρετική ευκαιρία να περιηγηθούν σε κτίρια τα οποία αποτελούν ζωντανά παραδείγματα της αρχιτεκτονικής εξέλιξης της πόλης.
Ταυτόχρονα, τους προσφέτεται η εμπειρία να εισέλθουν ακόμη και σε χώρους που υπό κανονικές συνθήκες παραμένουν κλειστοί για το ευρύ κοινό, αποκαλύπτοντας για πρώτη φορά την εσωτερική τους ταυτότητα και τις ιστορίες που κρύβονται πίσω από αυτά.
Όλα τα πιο πάνω θα λάβουν χώρα το Σαββατοκύριακο, 18 και 19 Απριλίου 2026, στο πλαίσιο του Open House Nicosia που έρχεται φέτος για πρώτη φορά στην Κύπρο, μετατρέποντας την πόλη της Λευκωσίας σε ένα ζωντανό μουσείο αρχιτεκτονικής.
Μέσα από δωρεάν ξεναγήσεις σε επιλεγμένα κτίρια, το κοινό καλείται να ανακαλύψει όχι μόνο τις όψεις, αλλά και την εσωτερική ζωή των χώρων, εκεί όπου η αρχιτεκτονική αποκτά πραγματικό νόημα και αξία. Και εκείνο που πρέπει να επισημανθεί είναι πως η διαλογή των κτιρίων έγινε μέσα από έναν συνδυασμό ανοιχτής πρόσκλησης και στοχευμένων επιλογών.
Χωρίς στην ουσία αυστηρά κριτήρια και με ζητούμενο ότι κάθε κτίριο να έχει κάτι να πει, να αφηγηθεί, να εκφράζει μια ιδέα, να προσφέρει μια εμπειρία.
Οι χώροι ξενάγησης
Το πρόγραμμα περιλαμβάνει ένα ευρύ φάσμα κτιρίων που αποτυπώνουν την αρχιτεκτονική εξέλιξη της Λευκωσίας. Ιστορικές κατοικίες και εμβληματικά διατηρητέα, σύγχρονα γραφεία, πολιτιστικά ιδρύματα και καινοτόμους χώρους εργασίας.
Ανάμεσα στα συμμετέχοντα έργα συγκαταλέγονται, μεταξύ άλλων, η Βιβλιοθήκη και η Πολυτεχνική Σχολή του Πανεπιστημίου Κύπρου, το Δημαρχείο Λευκωσίας, η Σεβέρειος Βιβλιοθήκη, το Θέατρο ΘΟΚ, το CYENS, το Olympic House & Park, το Goethe-Institut Cyprus, τα κεντρικά γραφεία του Τμήματος Πολεοδομίας και Οικήσεως, καθώς και σύγχρονες ιδιωτικές αναπτύξεις και δημιουργικά στούντιο.
Η κύρια δράση του φεστιβάλ, οι ξεναγήσεις στα κτίρια, πλαισιώνεται από ένα πλούσιο παράλληλο πρόγραμμα που ενισχύει τη συνολική εμπειρία των επισκεπτών. Σε αυτό περιλαμβάνονται θεματικοί αρχιτεκτονικοί και πολιτιστικοί περίπατοι, καθώς και διαγωνισμός φωτογραφίας που ενθαρρύνει το κοινό να αποτυπώσει τη δική του οπτική για την πόλη και τον αστικό χώρο. Όλες οι δράσεις προσφέρονται δωρεάν.
Πρόκειται για έναν από τους σημαντικότερους διεθνείς θεσμούς αρχιτεκτονικής που ξεκίνησε στο Λονδίνο το 1992 και σήμερα αριθμεί περισσότερες από 60 πόλεις παγκοσμίως. Η φιλοσοφία του είναι απλή αλλά ουσιαστική, καθώς ανοίγει κτίρια στο κοινό και προσφέρει μια μοναδική εμπειρία κατανόησης του δομημένου περιβάλλοντος μέσα από την ίδια την εμπειρία του χώρου.
Στη Λευκωσία, η διοργάνωση αποκτά ιδιαίτερο χαρακτήρα, με δεδομένο το γεγονός ότι η πρωτεύουσα της Κύπρου διαθέτει μια πολυσύνθετη ιστορία και συνεπώς πολυεπίπεδη αρχιτεκτονική ταυτότητα, η οποία προσφέρεται ιδανικά για μια τέτοια δράση.
Από παραδοσιακές κατοικίες και ιστορικά κτίρια μέχρι πολυκατοικίες του μοντέρνου κινήματος και σύγχρονους χώρους γραφείων, το Open House Nicosia φιλοδοξεί να αναδείξει αυτό ακριβώς το εύρος.
Πόλη με πλούσιο αρχιτεκτονικό απόθεμα
Η ιδέα γεννήθηκε μέσα από προσωπικές εμπειρίες συμμετοχής των διοργανωτών σε αντίστοιχες πρωτοβουλίες στο εξωτερικό. Οι εμπνευστές τονίζουν πως αντιλήφθηκαν πόσο σημαντικό είναι να υπάρχει μια τέτοια πλατφόρμα και στην Κύπρο, λαμβάνοντας υπόψη το γεγονός ότι η χώρα διαθέτει ένα πλούσιο αρχιτεκτονικό απόθεμα, το οποίο αξίζει να αναδειχθεί και να γίνει προσβάσιμο στο ευρύ κοινό.
Και αυτό ακριβώς επιχειρεί να προσφέρει η διοργάνωση. Να καταρρίψει τα λεγόμενα όρια μεταξύ ειδικών και κοινού, μεταφέροντας τη συζήτηση γύρω από την αρχιτεκτονική από τα στενά επαγγελματικά πλαίσια στην καθημερινότητα της πόλης.
Σε αντίθεση με άλλες εκδηλώσεις που απαιτούν προγραμματισμό, κράτηση ή εισιτήριο, το Open House λειτουργεί αυθόρμητα και ανοιχτά. Κάποιος μπορεί απλώς να περπατά στη Λευκωσία και, βλέποντας ένα συμμετέχον κτίριο, να αποφασίσει να μπει μέσα. Αυτή η αμεσότητα είναι που μετατρέπει την πόλη σε έναν ζωντανό, συμμετοχικό οργανισμό.
Οι ξεναγήσεις δεν περιορίζονται στην ιστορία των κτιρίων. Εστιάζουν στην ίδια την αρχιτεκτονική εμπειρία: στις αποφάσεις πίσω από τον σχεδιασμό, στη σχέση μορφής και λειτουργίας, στον τρόπο με τον οποίο ένας χώρος επηρεάζει τον άνθρωπο που τον κατοικεί ή τον επισκέπτεται.
Και το σημαντικότερο είναι πως η επιδίωξη δεν είναι να περάσει ένα μήνυμα απλά και τέλος. Τουναντίον, εκείνο που επιχειρείται είναι να δημιουργηθεί ένας γενικότερος προβληματισμός στο πλαίσιο μια ευρύτερης συζήτησης, ώστε ο κόσμος να αρχίσει να σκέφτεται ουσιαστικά πώς η αρχιτεκτονική μπορεί να βελτιώσει την καθημερινότητά του, στο σπίτι, στη δουλειά, στην ίδια την πόλη.
Καθοριστικό ρόλο στη διοργάνωση διαδραματίζουν οι εθελοντές, οι οποίοι αποτελούν τον πυρήνα του θεσμού. Εκπαιδεύονται ώστε να αναλάβουν τις ξεναγήσεις και να λειτουργήσουν ως συνδετικός κρίκος ανάμεσα στον χώρο και τον επισκέπτη. Το ίδιο το φεστιβάλ στηρίζεται σε αυτή τη συλλογική ενέργεια, ενισχύοντας ακόμη περισσότερο τον ανοιχτό και συμμετοχικό του χαρακτήρα.
Το φεστιβάλ διοργανώνεται από τον ΜΚΟ «Voices of the City – Open House Nicosia», τελεί υπό την αιγίδα του Δήμου Λευκωσίας και υποστηρίζεται από τον Σύλλογο Αρχιτεκτόνων Κύπρου, το ΕΤΕΚ και το Visit Nicosia.
Αρωγός η bbf:
Καθοριστική είναι και η συμβολή της bbf: στην πρωτοβουλία με τη συμμετοχή της ως Community Sponsor. O Development Director της εταιρείας Ανδρέας Σιαμτάνης επισημαίνει ότι, το Open House Nicosia αποτελεί μια ευκαιρία να δούμε την πόλη με διαφορετικό τρόπο.
«Κάθε τοίχος, κάθε χώρος, κάθε γραμμή αρχιτεκτονικής κουβαλά μνήμες, επιλογές και αξίες που μας δείχνουν τι άξιζε να διατηρηθεί στον χρόνο. Όταν αναγνωρίζουμε αυτή την αξία, μπορούμε να οραματιστούμε πιο συνειδητά το μέλλον. Έτσι, το παρελθόν γίνεται έμπνευση για το αύριο. Αυτή είναι και η ουσία του Build Better Future: να χτίζουμε με γνώση, ευαισθησία και σεβασμό προς την πόλη και τους ανθρώπους της».
Είναι γι’ αυτό που όλοι όσοι συμμετέχουν, αναγνωρίζουν ότι το Open House Nicosia δεν είναι απλώς μια σειρά επισκέψεων σε κτίρια. Είναι μια πρόσκληση να δούμε την πόλη αλλιώς. Να περάσουμε από τον ρόλο του απλού παρατηρητή σε εκείνον του ενεργού συμμετέχοντα. Να εισβάλουμε, έστω για λίγο, σε έναν κόσμο που μέχρι πρόσφατα έμοιαζε απρόσιτος και να τον κατανοήσουμε.
