Η πρόσφατη τραγωδία με την κατάρρευση τμήματος πολυκατοικίας στη Λεμεσό, δεν ήταν ένα «ατυχές περιστατικό». Ήταν η αναμενόμενη κατάληξη ενός συστήματος που εδώ και χρόνια γνωρίζει τις αδυναμίες του, αλλά αποτυγχάνει να τις διορθώσει.
Οι επαναλαμβανόμενες προειδοποιήσεις από φορείς της αγοράς, επαγγελματίες του κλάδου και τοπικές αρχές δεν άφηναν κανένα περιθώριο αμφιβολίας: το υφιστάμενο πλαίσιο διαχείρισης των κοινόκτητων οικοδομών είναι ανεπαρκές.
Εδώ και χρόνια, και με αυξανόμενη ένταση τουλάχιστον από το 2019, ο Σύνδεσμος Ανάπτυξης Ακινήτων Κύπρου προειδοποιεί με συνέπεια για τους σοβαρούς κινδύνους που δημιουργεί η απουσία ενός σύγχρονου και λειτουργικού πλαισίου διαχείρισης των κοινόκτητων οικοδομών.
Οι παρεμβάσεις του δεν περιορίστηκαν σε γενικές επισημάνσεις, αλλά εξελίχθηκαν σε σαφείς και τεκμηριωμένες εισηγήσεις κατά τη διαμόρφωση του σχετικού νομοσχεδίου, καταλήγοντας σήμερα σε μια ξεκάθαρη και δημόσια απαίτηση για την άμεση ψήφισή του.
Η τραγική πραγματικότητα επιβεβαιώνει ότι οι προειδοποιήσεις αυτές δεν ήταν θεωρητικές. Αφορούσαν έναν υπαρκτό και αυξανόμενο κίνδυνο. Κάθε καθυστέρηση πλέον δεν μπορεί να ερμηνευτεί ως διαδικαστική, αλλά ως ουσιαστική αδυναμία του συστήματος να ανταποκριθεί σε ένα ζήτημα δημόσιας ασφάλειας.
Το ζήτημα δεν είναι τεχνικό. Είναι βαθιά θεσμικό και κοινωνικό. Στην Κύπρο, χιλιάδες πολυκατοικίες λειτουργούν χωρίς ουσιαστική διαχείριση, χωρίς επαρκή συντήρηση και χωρίς σαφή κατανομή ευθυνών. Οι διαχειριστικές επιτροπές, όπου υπάρχουν, συχνά στερούνται των εργαλείων, της τεχνογνωσίας ή ακόμα και της νομικής κάλυψης για να επιβάλουν βασικές αποφάσεις.
Ταυτόχρονα, η απουσία υποχρεωτικών μηχανισμών ελέγχου και συμμόρφωσης αφήνει επικίνδυνα κενά, τα οποία με την πάροδο του χρόνου μετατρέπονται σε πραγματικούς κινδύνους για ανθρώπινες ζωές.
Η συζήτηση, συνεπώς, δεν μπορεί να περιορίζεται σε επιμέρους βελτιώσεις. Απαιτείται ένα ολοκληρωμένο και λειτουργικό θεσμικό πλαίσιο που να διασφαλίζει τρία βασικά στοιχεία: σαφή ευθύνη, υποχρεωτική συντήρηση και αποτελεσματική εποπτεία.
Το προτεινόμενο νομοσχέδιο για τις κοινόκτητες οικοδομές (o «Περί Διαχείρισης Κοινόκτητων Οικοδομών και Συναφών Θεμάτων Νόμου του 2023») κινείται προς αυτή την κατεύθυνση. Και γι’ αυτό η ψήφισή του είναι κάτι περισσότερο από επείγουσα.
Η Βουλή των Αντιπροσώπων καλείται να αναλάβει την ευθύνη που της αναλογεί. Σε ένα ζήτημα που άπτεται άμεσα της ασφάλειας των πολιτών, δεν χωρούν καθυστερήσεις, αναβολές ή πολιτικοί υπολογισμοί. Κάθε ημέρα που περνά χωρίς σαφές πλαίσιο, αυξάνει τον κίνδυνο επανάληψης παρόμοιων περιστατικών. Κάθε καθυστέρηση υπονομεύει την εμπιστοσύνη των πολιτών προς τους θεσμούς.
Η ψήφιση του νόμου πρέπει να καταστεί άμεση προτεραιότητα για το σύνολο των βουλευτών, ανεξαρτήτως κομματικής τοποθέτησης. Πρόκειται για ένα θέμα που υπερβαίνει πολιτικές γραμμές και ιδεολογικές διαφορές. Είναι ζήτημα δημόσιας ασφάλειας, κοινωνικής ευθύνης και θεσμικής αξιοπιστίας.
Παράλληλα, όμως, η ευθύνη δεν σταματά στη νομοθεσία. Ως κοινωνία, οφείλουμε να επαναπροσδιορίσουμε τη στάση μας απέναντι στη συντήρηση και τη διαχείριση των κτηρίων μας. Η ιδιοκτησία δεν εξαντλείται στην αγορά ενός διαμερίσματος. Συνεπάγεται διαρκή ευθύνη για τη διατήρηση της ασφάλειας και της αξίας του. Δυστυχώς, η αδράνεια, η αναβολή εργασιών, η προσπάθεια αποφυγής κόστους και η μετακύλιση ευθυνών, αποτελούν μέρος του προβλήματος.
Επιπλέον, η αγορά ακινήτων και οι επαγγελματίες του κλάδου έχουν ρόλο να διαδραματίσουν. Η υιοθέτηση βέλτιστων πρακτικών διαχείρισης, η ενσωμάτωση προνοιών συντήρησης από το στάδιο του σχεδιασμού και η διαφάνεια στις υποχρεώσεις των ιδιοκτητών μπορούν να συμβάλλουν καθοριστικά στη δημιουργία ενός πιο ανθεκτικού συστήματος.
Η τραγωδία που βιώσαμε πρόσφατα πρέπει να αποτελέσει σημείο καμπής. Όχι απλώς για να διορθώσουμε τα προφανή, αλλά για να προλάβουμε τα επόμενα. Σε μια σύγχρονη ευρωπαϊκή χώρα, η κατάρρευση κτηρίων λόγω έλλειψης συντήρησης δεν μπορεί να θεωρείται αποδεκτός κίνδυνος.
Το μήνυμα είναι σαφές: η ασφάλεια δεν είναι διαπραγματεύσιμη. Η πολιτεία οφείλει να θεσπίσει το πλαίσιο. Η Βουλή οφείλει να το εγκρίνει άμεσα. Και η κοινωνία οφείλει να το εφαρμόσει.
Δεν υπάρχει πλέον περιθώριο για άλλη καθυστέρηση. Δεν υπάρχει καμία δικαιολογία για αδράνεια. Αν κάτι πρέπει να διασφαλίσουμε συλλογικά, είναι ένα: ότι δεν θα επιτρέψουμε ποτέ ξανά σε ένα κτήριο να καταρρεύσει επειδή αποτύχαμε να πράξουμε τα αυτονόητα.
*Πρόεδρος Συνδέσμου Ανάπτυξης Ακινήτων Κύπρου.
