Άρθρο του Υπουργού Ενέργειας, Εμπορίου και Βιομηχανίας, Μιχάλη Δαμιανού
Η πράσινη μετάβαση για την Κύπρο δεν αποτελεί απλώς μια περιβαλλοντική επιλογή, αλλά έχει καταστεί, υπό τις παρούσες συνθήκες, καίρια οικονομική και γεωστρατηγική αναγκαιότητα. Σε ένα διεθνές περιβάλλον αυξημένης αστάθειας και έντονων διακυμάνσεων στις τιμές ενέργειας, η ιδιαιτερότητα της χώρας μας ως ενεργειακά απομονωμένου νησιωτικού συστήματος, με μεγάλη εξάρτηση από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα, μεταφράζεται, αναπόφευκτα, σε αυξημένη έκθεση στις διεθνείς κρίσεις. Ως αποτέλεσμα επηρεάζονται άμεσα η ανταγωνιστικότητα της οικονομίας, το λειτουργικό κόστος των επιχειρήσεων και η αγοραστική δύναμη των πολιτών. Απέναντι σ’ αυτή την πρόκληση η Κυπριακή Δημοκρατία υλοποιεί ολοκληρωμένη και πολυδιάστατη στρατηγική, με στόχο τη μείωση του ενεργειακού κόστους, την ενίσχυση της ασφάλειας εφοδιασμού και την προώθηση της βιώσιμης ανάπτυξης.
Κεντρικοί πυλώνες αυτής της προσέγγισης είναι ο εκσυγχρονισμός των ενεργειακών υποδομών, σε συνδυασμό με την ταχεία διείσδυση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας (ΑΠΕ), την εντατικοποίηση της εφαρμογής μέτρων εξοικονόμησης ενέργειας και την αξιοποίηση καινοτόμων τεχνολογιών.
Καθοριστικής σημασίας είναι η ανάπτυξη και αναβάθμιση του Ενεργειακού Κέντρου Βασιλικού, μέσω του οποίου θα διαφοροποιηθεί το ενεργειακό μείγμα της χώρας με την εισαγωγή υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG).
Τα οφέλη από την εν λόγω εξέλιξη δεν περιορίζονται στα περιβαλλοντικά - με εκτιμώμενη μείωση των εκπομπών ρύπων κατά 20% έως 30% - αλλά επεκτείνονται και στη μείωση του κόστους παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, περιορίζοντας την επιβάρυνση από τα δικαιώματα εκπομπών που σήμερα μετακυλίεται στους λογαριασμούς ηλεκτρισμού των καταναλωτών. Την ίδια στιγμή οι ΑΠΕ εισέρχονται σε μια νέα φάση ωρίμανσης, όπου εξίσου σημαντική με την αύξηση της εγκατεστημένης ισχύος είναι η βελτιστοποίηση της διαχείρισής τους. Σ’ αυτό το πλαίσιο η ανάπτυξη συστημάτων αποθήκευσης ενέργειας, τόσο σε κεντρικό όσο και σε αποκεντρωμένο επίπεδο, αποκτά κρίσιμο ρόλο, καθώς συμβάλλει στη σταθερότητα του δικτύου και στη μεγαλύτερη αξιοποίηση της παραγόμενης πράσινης ενέργειας.
Παράλληλα η ψηφιοποίηση του ενεργειακού συστήματος, ιδίως μέσω της εγκατάστασης έξυπνων μετρητών, οδηγεί στη δημιουργία ενός «έξυπνου δικτύου», καθώς και σε νέες δυνατότητες για αποδοτικότερη κατανάλωση και διαχείριση της ενέργειας.
Οι νέες αυτές τεχνολογίες ενισχύουν τη διαφάνεια, προσφέρουν στους καταναλωτές μεγαλύτερο έλεγχο και δημιουργούν πρόσθετες ευκαιρίες για επενδύσεις και καινοτομία.
Σημαντική μεταρρύθμιση αποτελεί και το άνοιγμα της ανταγωνιστικής αγοράς ηλεκτρισμού, το οποίο αναμένεται να λειτουργήσει καθοριστικά στη διαμόρφωση πιο ανταγωνιστικών τιμών. Σε συνδυασμό με τη συνεχή αύξηση της συμμετοχής των ΑΠΕ δημιουργούνται σταδιακά οι προϋποθέσεις για ουσιαστική ελάφρυνση του κόστους για τον τελικό καταναλωτή.
Ταυτόχρονα η άρση της ηλεκτρικής απομόνωσης της Κύπρου μέσω έργων διασύνδεσης με την ευρύτερη περιοχή παραμένει στρατηγικός στόχος. Ωστόσο η υλοποίηση τέτοιων έργων απαιτεί προσεκτική αξιολόγηση των τεχνικών και οικονομικών δεδομένων, ώστε να διασφαλιστεί ότι θα αποδώσουν πραγματικά οφέλη για την οικονομία και τους καταναλωτές.
Σε αυτή τη σύνθετη εξίσωση η ενεργειακή αποδοτικότητα αναδεικνύεται ως το πιο άμεσο και περιβαλλοντικά φιλικό «καύσιμο» εξοικονόμησης. Μέσα από στοχευμένα σχέδια χορηγιών για κατοικίες και επιχειρήσεις, την προώθηση ενεργειακών αναβαθμίσεων και την ενίσχυση της ενεργειακής διαχείρισης επιτυγχάνεται μείωση της κατανάλωσης και, κατ’ επέκταση, των λογαριασμών ενέργειας.
Επιπλέον, οι νέοι ευρωπαϊκοί κανονισμοί θέτουν αυστηρότερα πλαίσια για την προστασία των καταναλωτών και την επιτάχυνση των επενδύσεων σε καθαρές τεχνολογίες. Μεταξύ άλλων οι επιχειρήσεις υποχρεούνται να εφαρμόζουν την «αρχή της προτεραιότητας στην ενεργειακή απόδοση» σε μεγάλες επενδύσεις, ενώ δρομολογούνται νομοθετικά μέτρα που διασφαλίζουν ότι από το 2030 όλα τα νέα κτίρια θα είναι μηδενικών εκπομών.
Η ενεργειακή μετάβαση συνεπάγεται, αναμφίβολα, σημαντικό αρχικό κόστος. Ωστόσο το κόστος της αδράνειας θα ήταν πολλαπλάσιο. Κράτος, επιχειρήσεις και πολίτες οφείλουμε να εργαστούμε από κοινού για την υλοποίηση επενδύσεων σε σύγχρονες υποδομές, καθαρές τεχνολογίες και καινοτόμες λύσεις, οι οποίες θα θωρακίσουν την κυπριακή οικονομία και θα διαμορφώσουν ένα ενεργειακό σύστημα πιο ανθεκτικό, πιο αποδοτικό και πιο δίκαιο.
Η εξοικονόμηση ενέργειας δεν αποτελεί πλέον επιλογή, αλλά προϋπόθεση για μια ανταγωνιστική και βιώσιμη οικονομία. Και η Κύπρος έχει σήμερα την ευκαιρία να μετατρέψει μια διαρθρωτική πρόκληση σε μοχλό ανάπτυξης για το μέλλον.
