Τα νοικοκυριά της Ευρωζώνης περιόρισαν τις δαπάνες τους μετά την έναρξη του πολέμου μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, όχι τόσο εξαιτίας της ανόδου των τιμών, όσο λόγω της αυξημένης αβεβαιότητας για τις οικονομικές προοπτικές, σύμφωνα με νέα ανάλυση της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ).
Μελέτη που δημοσιεύεται στο τελευταίο Οικονομικό Δελτίο της ΕΚΤ, με συντάκτες τους οικονομολόγους Νέους Ντάουσα ι Νογουέρα, Μαρία Ντίμου και Όμηρο Κουβαβά, καταγράφει αισθητή υποχώρηση της καταναλωτικής εμπιστοσύνης και επιβράδυνση της ιδιωτικής κατανάλωσης αμέσως μετά την έναρξη της σύγκρουσης.
Περιορίστηκαν κυρίως οι προαιρετικές δαπάνες
Η επιβράδυνση αποδίδεται κυρίως στη μείωση των προαιρετικών καταναλωτικών δαπανών, καθώς τα νοικοκυριά ανέβαλαν αγορές που δεν θεωρούνταν απολύτως αναγκαίες.
Αντίθετα, οι δαπάνες για στέγαση και τρόφιμα παρέμειναν ανθεκτικές, ενώ οι δαπάνες για ενέργεια αυξήθηκαν σε ονομαστικούς όρους, αντανακλώντας κυρίως το υψηλότερο κόστος των μεταφορών.
Η μεγαλύτερη προσαρμογή καταγράφηκε στα νοικοκυριά με υψηλότερα εισοδήματα, τα οποία είχαν μεγαλύτερη ευχέρεια να αναβάλουν μέρος των καταναλωτικών τους δαπανών.
Η αβεβαιότητα μεγαλύτερος παράγοντας από τον πληθωρισμό
Οι ερευνητές της ΕΚΤ εκτιμούν ότι η εξασθένηση της κατανάλωσης δεν οφείλεται αποκλειστικά στις υψηλότερες τιμές που προκάλεσε ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή.
Όπως σημειώνουν, τα στοιχεία δείχνουν ότι η ψυχολογία των καταναλωτών και η αυξημένη αβεβαιότητα λειτούργησαν ως ανεξάρτητος παράγοντας περιορισμού των δαπανών, ακόμη και όταν ληφθεί υπόψη η εξέλιξη των πραγματικών εισοδημάτων.
«Η αποδυνάμωση της ονομαστικής κατανάλωσης φαίνεται να προήλθε κυρίως από νοικοκυριά που δεν αντιμετωπίζουν δημοσιονομικούς περιορισμούς, αλλά επέλεξαν να αναβάλουν τις δαπάνες τους λόγω της αυξημένης αβεβαιότητας», αναφέρεται χαρακτηριστικά στην έκθεση.
Η εμπιστοσύνη δεν έχει ακόμη ανακάμψει πλήρως
Σύμφωνα με την έρευνα, κάθε πτώση της καταναλωτικής εμπιστοσύνης κατά 10 μονάδες σε σχέση με το προηγούμενο έτος συνδέθηκε, κατά μέσο όρο, με μείωση περίπου 0,4 ποσοστιαίων μονάδων στην ονομαστική κατανάλωση των νοικοκυριών τον Απρίλιο του 2026.
Η επίδραση αυτή είναι αντίστοιχη με εκείνη που είχε καταγραφεί τον Απρίλιο του 2022, μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.
Παρότι η καταναλωτική εμπιστοσύνη έχει αρχίσει να βελτιώνεται τους τελευταίους μήνες, οι οικονομολόγοι της ΕΚΤ προειδοποιούν ότι το σοκ δεν έχει ακόμη ξεπεραστεί.
Όπως επισημαίνουν, εάν τα νοικοκυριά θεωρήσουν ότι οι απώλειες στο πραγματικό τους εισόδημα από τη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή είναι μόνιμες και οδηγήσουν σε διαρκή μείωση της αγοραστικής τους δύναμης, τότε η σημερινή επιβράδυνση της κατανάλωσης ενδέχεται να αποκτήσει πιο μόνιμα χαρακτηριστικά.
