Αλλαγές σε σειρά κανόνων άμεσης φορολογίας της Ε.Ε., με στόχο την απλούστευση του πλαισίου, τη μείωση του διοικητικού κόστους και την ενίσχυση των επενδύσεων, προβλέπει πρόταση της Κομισιόν, που παρουσιάζεται σε ενημερωτικό σημείωμα της Υπηρεσίας Έρευνας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (EPRS), το οποίο δημοσιεύθηκε την Τρίτη.
Η πρόταση, γνωστή ως φορολογικό «omnibus», κατατέθηκε από την Κομισιόν τον Ιούνιο του 2026 και αφορά, μεταξύ άλλων, διασυνοριακές πληρωμές, εταιρικούς μετασχηματισμούς, εκπτώσεις τόκων, κανόνες κατά της φοροαποφυγής, επίλυση φορολογικών διαφορών και φορολογική μεταχείριση ορισμένων επενδύσεων σε έρευνα και ανάπτυξη.
Σύμφωνα με την EPRS, η άμεση φορολογία παραμένει κατά κύριο λόγο εθνική αρμοδιότητα, ωστόσο η Ε.Ε. έχει θεσπίσει κοινές διατάξεις για τη διευκόλυνση της διασυνοριακής επιχειρηματικής δραστηριότητας και την προστασία των φορολογικών βάσεων των κρατών μελών.
Η συνύπαρξη διαφορετικών ευρωπαϊκών και διεθνών κανόνων έχει αυξήσει την πολυπλοκότητα του συστήματος και, σύμφωνα με την Κομισιόν, μπορεί σε ορισμένες περιπτώσεις να δημιουργεί επικαλυπτόμενες υποχρεώσεις συμμόρφωσης ή κίνδυνο οικονομικής διπλής φορολόγησης.
Η πρόταση θα τροποποιούσε έξι υφιστάμενες οδηγίες, όπως την οδηγία για τις μητρικές και θυγατρικές εταιρείες, την οδηγία για τόκους και δικαιώματα, την οδηγία για τις συγχωνεύσεις, την οδηγία κατά της φοροαποφυγής και την οδηγία για τους μηχανισμούς επίλυσης φορολογικών διαφορών. Το Ευρωκοινοβούλιο γνωμοδοτεί επί της πρότασης, ενώ το Συμβούλιο αποφασίζει ομόφωνα. Η πρόταση εξετάζεται στην Επιτροπή Οικονομικής και Νομισματικής Πολιτικής.
Αλλαγές σε παρακρατούμενους φόρους και τόκους
Μεταξύ των αλλαγών προβλέπεται η διεύρυνση των απαλλαγών από παρακράτηση φόρου σε μερίσματα, τόκους και δικαιώματα που καταβάλλονται μεταξύ επιχειρήσεων διαφορετικών κρατών μελών, μέσω της κατάργησης ορισμένων ελάχιστων ορίων συμμετοχής και περιόδων κατοχής.
Παράλληλα, για πληρωμές τόκων και δικαιωμάτων προς τρίτες χώρες προτείνεται νέα δικλείδα κατά της διπλής μη φορολόγησης. Σε περιπτώσεις όπου ο δικαιούχος βρίσκεται σε χώρα που δεν φορολογεί το συγκεκριμένο εισόδημα ή εφαρμόζει μηδενικό εταιρικό φορολογικό συντελεστή, το κράτος μέλος προέλευσης θα πρέπει, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, είτε να παρακρατεί φόρο, είτε να μην επιτρέπει τη σχετική φορολογική έκπτωση.
Η πρόταση προβλέπει ακόμη αλλαγές στον περιορισμό της έκπτωσης τόκων. Το όριο του 30% επί των κερδών προ τόκων, φόρων και αποσβέσεων θα καταστεί υποχρεωτικό, ενώ θα καθιερωθεί υποχρεωτικό όριο ασφαλείας ύψους 3 εκατ. ευρώ για την έκπτωση καθαρών δαπανών δανεισμού.
Κοινή φορολογική έκπτωση για επενδύσεις σε έρευνα και ανάπτυξη
Στο πεδίο της έρευνας και ανάπτυξης, η πρόταση προβλέπει κοινή ευρωπαϊκή φορολογική έκπτωση για ορισμένα ενσώματα περιουσιακά στοιχεία που χρησιμοποιούνται για δραστηριότητες έρευνας και ανάπτυξης.
Οι επιχειρήσεις θα μπορούν να αφαιρούν ολόκληρο το κόστος επιλέξιμων δαπανών, όπως εγκαταστάσεις και μηχανήματα που χρησιμοποιούνται άμεσα για έρευνα και ανάπτυξη, είτε κατά το έτος πραγματοποίησης της δαπάνης είτε σε μία από τις επόμενες τέσσερις φορολογικές περιόδους.
Για να είναι επιλέξιμα, τα περιουσιακά στοιχεία θα πρέπει να χρησιμοποιούνται αποκλειστικά για έρευνα και ανάπτυξη για τουλάχιστον τρία συνεχόμενα έτη. Τα κράτη μέλη θα μπορούν παράλληλα να διατηρούν ευνοϊκότερους εθνικούς κανόνες.
Εκτίμηση για μείωση κόστους κατά 6,6 δις ευρώ τον χρόνο
Σύμφωνα με την EPRS, η εκτίμηση επιπτώσεων της Κομισιόν υπολογίζει ότι το προτεινόμενο πακέτο θα μπορούσε να μειώσει το κόστος συμμόρφωσης και τις σχετικές χρηματοοικονομικές επιβαρύνσεις κατά περίπου 6,6 δις ευρώ ετησίως, περιλαμβανομένων περίπου 2 δις ευρώ σε επαναλαμβανόμενο διοικητικό κόστος.
Οι περισσότερες διατάξεις προβλέπεται να εφαρμοστούν από την 1η Ιανουαρίου 2029. Ωστόσο, ορισμένα μέτρα έχουν μεγαλύτερες μεταβατικές περιόδους, με το υποχρεωτικό όριο των 3 εκατ. ευρώ στους κανόνες περιορισμού τόκων να προβλέπεται για το 2032 και βασικές αλλαγές στις απαλλαγές από παρακράτηση φόρου για το 2037.
