Ζούμε στην εποχή της καινοτομίας. Αυτό είναι μια πραγματικότητα που γίνεται εύκολη αντιληπτή, φτάνει κανείς να κοιτάξει το ολοένα εξελισσόμενο οικοσύστημα των startups της χώρας μας, καθώς και το γεγονός ότι η τεχνολογία αποτελεί έναν από τους βασικότερους μοχλούς ανάπτυξης της οικονομίας. Μέσα σ’ αυτό το σύγχρονο περιβάλλον η Κύπρος καλείται όχι μόνο να παραμείνει μπροστά από τις εξελίξεις, αλλά να εξελιχθεί στον κορυφαίο κόμβο ΤΝ και καινοτομίας της Νοτιοανατολικής Μεσογείου. Ο Υφυπουργός Έρευνας, Καινοτομίας και Ψηφιακής Πολιτικής, δρ Νικόδημος Δαμιανού, μας μιλά για τα καινούργια αυτά δεδομένα και για όσα θα ακολουθήσουν.
Πόσο έτοιμες είναι, πιστεύετε, οι κυπριακές επιχειρήσεις να υιοθετήσουν τεχνολογικές καινοτομίες;
Η ετοιμότητα μιας χώρας για καινοτομία δεν αποτυπώνεται σε έναν μόνο δείκτη. Για να αναπτυχθεί ένα πραγματικά δυναμικό οικοσύστημα χρειάζονται τρία ουσιώδη στοιχεία που λειτουργούν συμπληρωματικά: ελκυστικό οικονομικό και επιχειρηματικό περιβάλλον, ικανοποιητικός βαθμός τεχνολογικής ωριμότητας των επιχειρήσεων και ισχυρό οικοσύστημα έρευνας και καινοτομίας. Σήμερα η Κύπρος παρουσιάζει θετικές ενδείξεις και στους τρεις αυτούς άξονες.
Ποια είναι η θέση της χώρας μας στον ευρωπαϊκό χάρτη;
Η χώρα προσελκύει σημαντικές ξένες επενδύσεις που την κατατάσσουν δεύτερη στην Ευρώπη, με το ένα τρίτο να αφορά τεχνολογικούς τομείς, ενώ ο ευρύτερος κλάδος της τεχνολογίας αποτελεί έναν από τους βασικότερους μοχλούς ανάπτυξης της οικονομίας. Ταυτόχρονα οι κυπριακές επιχειρήσεις έχουν πραγματοποιήσει σημαντικά βήματα στον ψηφιακό τους μετασχηματισμό και η ψηφιακή ωριμότητα των μικρομεσαίων επιχειρήσεων βρίσκεται, πλέον, πάνω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο σε μια σειρά κρίσιμων παραμέτρων.
Ποια εικόνα παρουσιάζουμε σε σχετικούς δείκτες;
Στους δείκτες το οικοσύστημα των startups αναδεικνύεται για τρίτη συνεχόμενη χρονιά από το StartupBlink ως το ταχύτερα αναπτυσσόμενο στην Ευρώπη, ενώ η χώρα μας κατατάσσεται στην 25η θέση στον παγκόσμιο δείκτη καινοτομίας. Το ζητούμενο σήμερα είναι να επιταχύνουμε τη μετάβαση από την υιοθέτηση τεχνολογίας στη δημιουργία νέας αξίας, νέων προϊόντων και νέων επιχειρηματικών μοντέλων που μπορούν να ανταγωνιστούν διεθνώς.
Πόσο οι επιχειρήσεις αξιοποιούν σήμερα τις δυνατότητες της ΤΝ;
Η πραγματική αξία της τεχνητής νοημοσύνης δεν βρίσκεται στα νέα μεγάλα γλωσσικά μοντέλα, ούτε στις επενδύσεις σε Gigawatt AI υποδομών, αλλά στον τρόπο με τον οποίο αξιοποιούμε τα εργαλεία και τους μηχανισμούς ΤΝ για να επιλύουμε ουσιαστικά προβλήματα και να δημιουργούμε μετρήσιμη αξία για την οικονομία και την κοινωνία. Παρότι η δραστηριότητα στη χώρα μας αυξάνεται διαρκώς, η υιοθέτηση της ΤΝ από τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις παραμένει περιορισμένη.
Πού στοχεύει η εθνική στρατηγική τεχνητής νοημοσύνης;
Η νέα εθνική στρατηγική τεχνητής νοημοσύνης, η δημόσια διαβούλευση της οποίας ολοκληρώθηκε πρόσφατα και βρίσκεται στο τελικό στάδιο οριστικοποίησης, αποτελεί τη βάση των δράσεών μας. Η στρατηγική θέτει ένα ξεκάθαρο στόχο κι αυτός είναι η Κύπρος να εξελιχθεί στον κορυφαίο κόμβο τεχνητής νοημοσύνης και καινοτομίας της Νοτιοανατολικής Μεσογείου. Μια χώρα όπου νέες λύσεις μπορούν να αναπτυχθούν, να δοκιμαστούν, να ρυθμιστούν υπεύθυνα και να κλιμακωθούν διεθνώς.
Πώς προετοιμαζόμαστε ως χώρα γι’ αυτό;
Η προετοιμασία στηρίζεται σε τέσσερις βασικούς πυλώνες: υποδομές, δεξιότητες, καινοτομία και εφαρμογή. Επενδύουμε σε νέες υπολογιστικές δυνατότητες μέσω του AI Factory Antenna Pharos-CY, του κυπριακού κόμβου του ευρωπαϊκού δικτύου εργοστασίων AI, και της συνεργασίας μας με την τεχνολογική εταιρεία NVIDIA. Παράλληλα δίνουμε ιδιαίτερη έμφαση στην ανάπτυξη δεξιοτήτων μέσω προγραμμάτων και πρωτοβουλιών που ήδη προσφέρονται από οργανισμούς όπως η Αρχή Ανάπτυξης Ανθρώπινου Δυναμικού, το Κέντρο Παραγωγικότητας και Ο ευρωπαϊκός κόμβος ψηφιακής καινοτομίας της Κύπρου DigiNN. Η μετάβαση στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης δεν είναι μόνο τεχνολογική. Είναι κυρίως θέμα ανθρώπινου δυναμικού και κουλτούρας. Στόχος μας είναι οι κυπριακές επιχειρήσεις να αξιοποιήσουν το AI όχι απλώς για να αυτοματοποιήσουν διαδικασίες, αλλά για να αναπτύξουν καινούργια προϊόντα, να εισέλθουν σε νέες αγορές και να ενισχύσουν ουσιαστικά την ανταγωνιστικότητά τους.
Πώς αξιολογείτε το υπάρχον οικοσύστημα startups στην Κύπρο;
Το κυπριακό startup οικοσύστημα ακολουθεί σταθερά ανοδική πορεία και βρίσκεται σήμερα ιστορικά στο καλύτερο σημείο δυναμικής και παρουσίας στη χώρα. Οι διεθνείς αξιολογήσεις και η αναπτυξιακή πορεία των τελευταίων χρόνων επιβεβαιώνουν ότι η Κύπρος έχει, πλέον, εδραιωθεί ως ένας ανερχόμενος κόμβος καινοτομίας στην ευρύτερη περιοχή.
Πώς φαίνεται αυτό στην πράξη;
Από το 2020 ο αριθμός των startups έχει εξαπλασιαστεί. Βλέπουμε, πλέον, κυπριακές επιχειρήσεις σε τομείς όπως η τεχνητή νοημοσύνη, οι χρηματοοικονομικές τεχνολογίες, το gaming και οι ψηφιακές υπηρεσίες να προσελκύουν διεθνή κεφάλαια και να επεκτείνονται σε ξένες αγορές. Η πρόκληση είναι να στηρίξουμε αποτελεσματικά περισσότερες από αυτές, ώστε να περάσουν από το στάδιο της εκκίνησης σ’ εκείνο της διεθνούς ανάπτυξης και κλιμάκωσης.
Ποια είναι τα μεγαλύτερα εμπόδια που πρέπει να ξεπεράσουν οι κυπριακές επιχειρήσεις, ώστε η καινοτομία να γίνει μέρος της στρατηγικής τους;
Το μεγαλύτερο εμπόδιο σήμερα δεν είναι η έλλειψη ιδεών ή ακόμα και ταλέντου. Είναι η μετατροπή της καινοτομίας σε συστηματικό μέρος της επιχειρηματικής στρατηγικής. Σε αυτό το πλαίσιο επενδύουμε στη δημιουργία ενός πιο ώριμου οικοσυστήματος καινοτομίας. Η εγκατάσταση του κέντρου καινοτομίας Plug and Play Cyprus δίνει, πλέον, σε κυπριακές επιχειρήσεις πρόσβαση σε ένα από τα μεγαλύτερα παγκόσμια δίκτυα καινοτομίας, επενδυτών και μεγάλων εταιρειών, ενώ η στήριξη του 33East, του πρώτου venture capital fund της χώρας με κρατική υποστήριξη, ενισχύει την πρόσβαση των νεοφυών επιχειρήσεων σε αναπτυξιακά κεφάλαια. Διορίστηκε πρόσφατα από το Υπουργικό Συμβούλιο το πρώτο ΔΣ του Κυπριακού Οργανισμού Ανάπτυξης Επιχειρήσεων.
Ποιος ο ρόλος του στο πεδίο της καινοτομίας;
Ο ρόλος του είναι σημαντικός, καθώς θα αποτελέσει καταλύτη για την περαιτέρω ενίσχυση της ικανότητας της Κύπρου να χρηματοδοτεί καινοτόμες επιχειρηματικές πρωτοβουλίες σε όλα τα στάδια ανάπτυξής τους. Την προσπάθεια αυτή συμπληρώνει η επένδυση στις ψηφιακές δεξιότητες και στο ανθρώπινο δυναμικό, καθώς και η πρωτοβουλία Minds in Cyprus. Τελικός μας στόχος είναι η καινοτομία να μην αποτελεί εξαίρεση για λίγες επιχειρήσεις, αλλά αναπόσπαστο μέρος της στρατηγικής ολοένα και περισσότερων κυπριακών εταιρειών που θέλουν να αναπτύσσονται, να εξάγουν και να ανταγωνίζονται διεθνώς.
Πόσο γρήγορα κινείται ο τομέας του δημοσίου στον ψηφιακό μετασχηματισμό;
Ο ψηφιακός μετασχηματισμός του κράτους εξελίσσεται με ρυθμούς και σχεδιασμό που αλλάζει τα δεδομένα δεκαετιών και τούτο αποτυπώνεται και στους σχετικούς δείκτες όπου η Κύπρος έκανε σημαντικά άλματα. Υλοποιούμε το πιο εκτεταμένο πρόγραμμα ψηφιακών μεταρρυθμίσεων που γνώρισε μέχρι σήμερα η Κυπριακή Δημοκρατία, με δεκάδες νέες ψηφιακές υπηρεσίες και μεγάλα πληροφοριακά συστήματα που αλλάζουν ουσιαστικά τον τρόπο λειτουργίας του δημόσιου τομέα.
Ποιες καινοτομίες έχουν υιοθετηθεί μέχρι σήμερα;
Έργα όπως το eΔΕΑ, το DigiPol, το νέο iJustice, το CY-Alert, η πλατφόρμα gov.cy, Ψηφιακός Πολίτης, Ψηφιακός Βοηθός, καθώς και νέα συστήματα σε κρίσιμες δημόσιες υπηρεσίες, όπως το νέο σύστημα του ΤΟΜ, του Εφόρου Εταιρειών και των Κοινωνικών Ασφαλίσεων που βρίσκονται σε εξέλιξη, αποδεικνύουν ότι ο εκσυγχρονισμός δεν αποτελεί σχεδιασμό για το μέλλον αλλά πραγματικότητα για πολίτες και επιχειρήσεις. Το σημαντικότερο όμως είναι ότι το κράτος μετατρέπεται σταδιακά σε ενεργό καταλύτη της καινοτομίας.
Πώς προωθείται ο στόχος αυτός;
Μέσα από πρωτοβουλίες όπως το AI in Government δημιουργούμε πραγματικά περιβάλλοντα εφαρμογής νέων τεχνολογιών και δίνουμε τη δυνατότητα σε επιχειρήσεις και startups να αναπτύσσουν λύσεις πάνω σε πραγματικές ανάγκες της δημόσιας διοίκησης. Το μοντέλο που επιδιώκουμε αφορά σε ένα κράτος πιο αποτελεσματικό για τον πολίτη και σε ένα δημόσιο τομέα που λειτουργεί ως επιταχυντής της καινοτομίας για ολόκληρη την οικονομία.
Πώς οραματίζεστε την Κύπρο του 2030 σε επίπεδο καινοτομίας;
Εργαζόμαστε ώστε μέχρι το 2030 η Κύπρος να μεταβεί από μια οικονομία βασιζόμενη στις υπηρεσίες σε μια οικονομία γνώσης, τεχνολογίας και καινοτομίας, με αναγνώριση ως κορυφαίος κόμβος καινοτομίας και τεχνητής νοημοσύνης στη Νοτιοανατολική Μεσόγειο. Σε ένα ευρωπαϊκό startup nation που αξιοποιεί την έρευνα, το ταλέντο, την επιχειρηματικότητα και την τεχνητή νοημοσύνη, για να δημιουργεί υψηλή προστιθέμενη αξία, καλύτερες θέσεις εργασίας και βιώσιμη ανάπτυξη.
