Στην πρώτη αύξηση επιτοκίων εδώ και περισσότερα από τρία χρόνια προχώρησε την Τετάρτη η Federal Reserve και μάλιστα ομόφωνα (12 προς 0 οι ψήφοι), σε μια προσπάθεια να ανακόψει τις νέες πληθωριστικές πιέσεις που προκαλούν η άνοδος της ενέργειας και η γεωπολιτική αβεβαιότητα.
Η απόφαση για άνοδο 25 μονάδων βάσης φέρνει το εύρος του επιτοκίου ομοσπονδιακών κεφαλαίων στο 3,75% με 4%, ενώ επιβεβαιώνει τη στροφή της νομισματικής πολιτικής από μια παρατεταμένη στάση αναμονής σε μια φάση νομισματικής σύσφιξης.
Η κίνηση ήταν σε μεγάλο βαθμό αναμενόμενη από τις αγορές, δεδομένου ότι μέχρι και σήμερα οι αγορές χρήματος έδιναν πιθανότητα άνω του 94% για αύξηση 25 μονάδων βάσης, μετά τα στοιχεία που έδειξαν ότι ο πληθωρισμός παραμένει πάνω από τον στόχο της Fed. Ο δείκτης τιμών καταναλωτή αυξήθηκε κατά 3,4% σε ετήσια βάση τον Αύγουστο, έναντι στόχου 2% της κεντρικής τράπεζας.
Η Fed καλείται, εξάλλου, να αντιμετωπίσει το νέο ενεργειακό σοκ, καθώς το ράλι του πετρελαίου λόγω της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή απειλεί να διατηρήσει υψηλές τις πληθωριστικές πιέσεις. Την ίδια στιγμή, οι αποδόσεις των ομολόγων κινούνται σε πολυετή υψηλά, με το 10ετές να έχει ξεπεράσει μέσα στην εβδομάδα το όριο του 5% αγγίζοντας υψηλό 19 ετών, εξέλιξη που αυξάνει την πίεση προς την κεντρική τράπεζα να αποκαταστήσει την εμπιστοσύνη των αγορών στη μάχη κατά του πληθωρισμού.
«Ο πληθωρισμός παραμένει αυξημένος», ανέφερε η επιτροπή στη σύντομη ανακοίνωση που εξέδωσε μετά τη συνεδρίαση. «Η σημερινή απόφαση θα στηρίξει την πιο έγκαιρη επιστροφή στον στόχο του 2% της Επιτροπής. Η Επιτροπή θα διασφαλίσει τη σταθερότητα των τιμών».
Εκτίμηση για νέα αύξηση μέσα στη χρονιά
Οι επικαιροποιημένες προβλέψεις που δημοσιοποίησε η επιτροπή την Τετάρτη έδειξαν ότι η ισχυρή πλειονότητα των αξιωματούχων θεωρεί πιθανή ακόμη μία αύξηση επιτοκίων αργότερα μέσα στο έτος.
Το λεγόμενο «dot plot», δηλαδή ο πίνακας με τις ατομικές εκτιμήσεις των αξιωματούχων για την πορεία των επιτοκίων, έδειξε ότι 16 από τους 18 συμμετέχοντες αναμένουν ακόμη μία αύξηση.
Ο Πρόεδρος της Fed, Κέβιν Γουόρς, έχει επιλέξει να μην υποβάλει δική του πρόβλεψη στο διάγραμμα από τότε που ανέλαβε τη θέση του.
Από τους αξιωματούχους που προβλέπουν νέα αύξηση, τέσσερις θεωρούν πιθανές ακόμη δύο κινήσεις. Δύο μέλη της επιτροπής εκτιμούν ότι η Fed θα σταματήσει μετά τη μία αύξηση.
Ωστόσο, δεν προβλέπονται νέες αυξήσεις για τα επόμενα χρόνια. Οι προβλέψεις δείχνουν μία μείωση επιτοκίων το 2028 και τουλάχιστον μία ακόμη το 2029.
Παράλληλα, οι αξιωματούχοι αύξησαν ελαφρώς τις εκτιμήσεις τους για τον πληθωρισμό φέτος.
Πλέον προβλέπουν ότι ο βασικός δείκτης προσωπικών καταναλωτικών δαπανών (PCE) θα διαμορφωθεί στο 3,7%, ενώ ο δομικός δείκτης που εξαιρεί τρόφιμα και ενέργεια στο 3,4%. Και οι δύο προβλέψεις είναι κατά 0,1 ποσοστιαία μονάδα υψηλότερες από την προηγούμενη εκτίμηση του Ιουνίου.
Η Fed δεν αναμένει επιστροφή του πληθωρισμού στον στόχο της πριν από το 2029, αν και προβλέπει σημαντική αποκλιμάκωση το 2027, με τον γενικό δείκτη να υποχωρεί στο 2,3% και τον δομικό στο 2,5%.
Παράλληλα, η επιτροπή μείωσε την πρόβλεψή της για το ποσοστό ανεργίας στο 4,1%, κατά 0,2 ποσοστιαία μονάδα χαμηλότερα από την εκτίμηση του Ιουνίου.
Η ανησυχία πλέον είναι ότι η διάρκεια των υψηλών τιμών ενέργειας μπορεί να αυξήσει τις πληθωριστικές προσδοκίες και να μεταφέρει τις πιέσεις σε ολόκληρη την οικονομία.
Οι οικονομολόγοι θεωρούν επίσης ότι οι αυξημένες επενδύσεις στην τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να αποτελέσουν έναν ακόμη παράγοντα ενίσχυσης του πληθωρισμού.
Γιατί η Fed άλλαξε στάση
H κεντρική τράπεζα διατήρησε στάση αναμονής καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους και αναμενόταν να συνεχίσει στην ίδια πορεία, έως ότου η τάση άρχισε να αλλάζει προς την κατεύθυνση αύξησης επιτοκίων στα τέλη Αυγούστου.
Ήδη στη συνεδρίαση του Ιουλίου, η συζήτηση γύρω από τη νομισματική πολιτική είχε προκαλέσει σημαντικές διαφωνίες, καθώς τρία μέλη της FOMC είχαν ψηφίσει κατά της απόφασης διατήρησης των επιτοκίων στα ίδια επίπεδα, προτιμώντας αύξηση κατά 25 μονάδες βάσης.
Στη συνεδρίαση αυτής της εβδομάδας, οι προβλέψεις για το 2027 παρέμειναν οριακές: οκτώ αξιωματούχοι τάχθηκαν υπέρ μίας ακόμη αύξησης, έξι εκτίμησαν ότι το επιτόκιο θα παραμείνει σταθερό και τέσσερις προέβλεψαν μειώσεις.
Γουόρς εναντίον Τραμπ
Για τον ίδιο τον Κέβιν Γουόρς, η απόφαση της νομισματικής στροφής αποτελεί την πρώτη μεγάλη δοκιμασία της θητείας του στην ηγεσία της Fed. Ο νέος Πρόεδρος της κεντρικής τράπεζας είχε υιοθετήσει εσχάτως πιο αυστηρή ρητορική απέναντι στον πληθωρισμό, με την αγορά να αναμένει τώρα να διαπιστώσει αν η αύξηση αποτελεί μεμονωμένη κίνηση ή την αρχή ενός νέου κύκλου αυξήσεων.
Οι επενδυτές ελπίζουν πως, τα όσα θα δηλώσει στη συνέντευξη Τύπου που θα ακολουθήσει, θα ρίξουν περισσότερο… φως στις προθέσεις του και τα πιθανά επόμενα βήματα του συμβουλίου.
Πάντως, η στροφή της Fed βάζει τον Γουόρς σε τροχιά σύγκρουσης με τον Ντόναλντ Τραμπ, που τον επέλεξε για τη θέση, δεδομένων των ισχυρών πιέσεων του Λευκού Οίκου για χαμηλότερα επιτόκια.
Οργίλη αντίδραση Τραμπ
Μπορεί να άργησε να αντιδράσει, αλλά τελικά ο Πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, δεν μπόρεσε να συγκρατηθεί με ένα οργισμένο ξέσπασμα κατά της Fed, από την οποία ωστόσο έλειπαν οι προσωπικές αιχμές προς τον Κέβιν Γουόρς, σε αντίθεση με τις παλαιότερες επιθέσεις του κατά του Τζερόμ Πάουελ.
Με ανάρτηση του στο Truth Social, ο Αμερικανός Πρόεδρος ζήτησε από τη Fed να μειώσει τα επιτόκια στο 1% «ή και χαμηλότερα», λίγες ώρες μετά την ανακοίνωση της κεντρικής τράπεζας για την πρώτη αύξηση επιτοκίων από το 2023.
«Εμείς “κουβαλάμε” σχεδόν κάθε χώρα στον κόσμο και αυτό δεν μπορεί να συνεχιστεί άλλο», έγραψε ο Τραμπ. «ΜΕΙΩΣΤΕ ΤΑ ΕΠΙΤΟΚΙΑ ΓΙΑ ΤΙΣ ΗΝΩΜΕΝΕΣ ΠΟΛΙΤΕΙΕΣ ΤΗΣ ΑΜΕΡΙΚΗΣ, ΚΑΙ ΓΡΗΓΟΡΑ!», πρόσθεσε.
Η παρέμβαση του Τραμπ ήρθε αμέσως μετά την απόφαση της Ομοσπονδιακής Επιτροπής Ανοικτής Αγοράς (FOMC) να αυξήσει ομόφωνα το βασικό επιτόκιο κατά 25 μονάδες βάσης, διαμορφώνοντάς το σε εύρος 3,75%-4%.
Η Fed αιτιολόγησε την κίνηση επικαλούμενη τον επίμονα υψηλό πληθωρισμό, ο οποίος παραμένει πάνω από τον στόχο του 2%, καθώς και τις πιέσεις που προκαλούνται από την άνοδο των τιμών ενέργειας και τις γεωπολιτικές εξελίξεις.
Παράλληλα, οι νέες προβλέψεις των αξιωματούχων της Fed μέσα από το dot plot έδειξαν ότι η πλειονότητα αναμένει ακόμη μία αύξηση επιτοκίων μέσα στο έτος, ενώ ο Πρόεδρος της Fed, Κέβιν Γουόρς, υπογράμμισε στις δηλώσεις του ότι η σταθερότητα των τιμών παραμένει η βασική προτεραιότητα της κεντρικής τράπεζας.
«Η κύρια εστίασή μας αφορά τη σταθερότητα των τιμών στο πλαίσιο της εντολής μας. Το απλό γεγονός είναι ότι ο πληθωρισμός είναι υπερβολικά υψηλός και παραμένει σε αυτά τα επίπεδα για υπερβολικά μεγάλο χρονικό διάστημα», υποστήριξε ο Γουόρς. Ο Τραμπ, ωστόσο, ισχυρίστηκε ότι η πολιτική της Fed επιβαρύνει την αμερικανική οικονομία και περιορίζει την ανάπτυξη.
Η νέα παρέμβαση του Προέδρου των ΗΠΑ επαναφέρει στο προσκήνιο την πίεση που ασκεί προς τη Fed για χαμηλότερο κόστος χρήματος, καθώς η κεντρική τράπεζα επιχειρεί να ισορροπήσει ανάμεσα στην αντιμετώπιση του πληθωρισμού και τη στήριξη της οικονομικής δραστηριότητας.
Ο Τραμπ έχει επανειλημμένα ζητήσει χαμηλότερα επιτόκια, υποστηρίζοντας ότι η αμερικανική οικονομία θα μπορούσε να αναπτυχθεί ταχύτερα με φθηνότερο δανεισμό. Η Fed, ωστόσο, υποστηρίζει ότι οι αποφάσεις της καθορίζονται από τα οικονομικά δεδομένα και κυρίως από την πορεία του πληθωρισμού και της αγοράς εργασίας.
Λευκός Οίκος: Ατυχής απόφαση…
Της παρέμβασης του Αμερικανού Προέδρου, πάντως, είχε προηγηθεί τοποθέτηση από τον Λευκό Οίκο, ο οποίος χαρακτήρισε την απόφαση για αύξηση των επιτοκίων «ατυχή».
«Η μάλλον ατυχής απόφαση της Ομοσπονδιακής Τράπεζας (Fed) να αυξήσει σήμερα τα επιτόκια δεν βασίζεται, κατά την άποψη της κυβέρνησης, σε ιδιαίτερα πειστική οικονομική επιχειρηματολογία», δήλωσε στο τηλεοπτικό δίκτυο Fox News ο Κους Ντεσάι, αναπληρωτής εκπρόσωπος Τύπου του Λευκού Οίκου.
