Η κυπριακή οικονομία τα τελευταία χρόνια δοκιμάζεται από έντονες διεθνείς αναταράξεις, με κυριότερη στην παρούσα στιγμή, την άνοδο του πληθωρισμού. Η αύξηση των τιμών στα καύσιμα, στα τρόφιμα, στα ενοίκια και σε σειρά καθημερινών αγαθών δημιουργεί εύλογη ανησυχία στα νοικοκυριά και στις επιχειρήσεις. Ωστόσο, είναι κρίσιμο να γίνει ξεκάθαρο πως ο πληθωρισμός που βιώνουμε δεν αποτελεί αποκλειστικά ή κυρίως κυπριακό πρόβλημα, αλλά είναι κατά βάση παγκόσμιο φαινόμενο, με ρίζες σε διεθνείς οικονομικές και γεωπολιτικές εξελίξεις.
Μετά την πανδημία, η παγκόσμια οικονομία πέρασε σε μια φάση έντονης αστάθειας. Οι αλυσίδες εφοδιασμού διαταράχθηκαν, η παραγωγή σε πολλές χώρες μειώθηκε προσωρινά και τα μεταφορικά κόστη εκτοξεύθηκαν. Παράλληλα, οι κεντρικές τράπεζες διεθνώς είχαν διοχετεύσει σημαντική ρευστότητα στις οικονομίες τους για να αποφύγουν μια βαθιά ύφεση, κάτι που στη συνέχεια συνεισέφερε σε αυξημένες πληθωριστικές πιέσεις. Σε αυτά ήρθαν να προστεθούν οι γεωπολιτικές εντάσεις, ο πόλεμος στην Ουκρανία και στο Ιράν, που οδήγησαν σε πρωτοφανείς αυξήσεις στις τιμές της ενέργειας και των σιτηρών.
Η Κύπρος, ως μικρή και ανοικτή οικονομία, εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις εισαγωγές ενέργειας και πρώτων υλών, αλλά και από τις διεθνείς ροές τουρισμού και επενδύσεων. Αυτό σημαίνει ότι οι εξωτερικοί κραδασμοί μεταφέρονται εύκολα στην εσωτερική αγορά. Όταν αυξάνονται διεθνώς οι τιμές στο πετρέλαιο ή στα ναύλα, είναι αναπόφευκτο να το δούμε σύντομα και στην αντλία των καυσίμων, στα ράφια των σούπερ μάρκετ και στο κόστος λειτουργίας των επιχειρήσεων.
Σημαίνει αυτό ότι η κυπριακή οικονομία πάσχει από κάποια εγγενή δομική αδυναμία; Τα δεδομένα δεν το επιβεβαιώνουν. Τα τελευταία χρόνια, και παρά τις κρίσεις, η Κύπρος καταγράφει θετικούς ρυθμούς ανάπτυξης, χαμηλή ανεργία σε σύγκριση με την περίοδο μετά την κρίση του 2013, βελτιωμένα δημόσια οικονομικά και αυξημένη εμπιστοσύνη των αγορών με πάρα πολύ σημαντική την πρόσφατη αναβάθμιση από τον Οίκο Αξιολόγησης, S&P. Το τραπεζικό σύστημα είναι σήμερα σαφώς πιο ανθεκτικό, με ενισχυμένη κεφαλαιακή επάρκεια και καλύτερη διαχείριση των μη εξυπηρετούμενων δανείων.
Η αύξηση του πληθωρισμού στην Κύπρο, αν και επώδυνη, ευθυγραμμίζεται με την τάση που παρατηρείται σε όλη την Ευρωζώνη και διεθνώς. Χώρες πολύ μεγαλύτερες και με ισχυρότερες οικονομίες από την Κύπρο αντιμετωπίζουν παρόμοια επίπεδα πληθωρισμού, γεγονός που αποδεικνύει ότι πρόκειται κυρίως για εξαγόμενο φαινόμενο. Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα προχώρησε σε σημαντικές αυξήσεις επιτοκίων, σε μια προσπάθεια να φέρει τον πληθωρισμό πιο κοντά στον στόχο του 2%. Αυτές οι αποφάσεις επηρεάζουν εξίσου την Κύπρο, καθώς ως μέλος της Ευρωζώνης ακολουθούμε την κοινή νομισματική πολιτική.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η κυπριακή κυβέρνηση έχει κληθεί να ισορροπήσει ανάμεσα σε δύο αντίρροπες ανάγκες: από τη μια, την προστασία του διαθέσιμου εισοδήματος των πολιτών και της ανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεων και, από την άλλη, τη διατήρηση της δημοσιονομικής σταθερότητας και αξιοπιστίας της χώρας. Τα μέτρα που έχουν ληφθεί κινούνται σε αυτήν ακριβώς τη γραμμή ισορροπίας.
Ενδεικτικά, έχουν υιοθετηθεί στοχευμένες παρεμβάσεις για τη στήριξη των πιο ευάλωτων ομάδων, όπως επιδόματα και ενισχύσεις σε χαμηλόμισθους, συνταξιούχους με χαμηλά εισοδήματα, καθώς και επιδοτήσεις στην τιμή του ηλεκτρικού ρεύματος και των καυσίμων σε περιόδους έντονης κρίσης. Ταυτόχρονα, έχουν αποφευχθεί υπερβολικά οριζόντια μέτρα που θα επιβάρυναν υπέρμετρα τον κρατικό προϋπολογισμό, δημιουργώντας μελλοντικούς κινδύνους για χρέος και φόρους.
Παράλληλα με τα βραχυπρόθεσμα μέτρα στήριξης, η κυβέρνηση επενδύει σε μεταρρυθμίσεις και έργα που στοχεύουν στη μακροπρόθεσμη ενίσχυση της ανθεκτικότητας της κυπριακής οικονομίας. H ψηφιοποίηση του κράτους και των επιχειρήσεων, η αναβάθμιση των υποδομών και η ενίσχυση της έρευνας και καινοτομίας. Αυτές οι επενδύσεις δεν αντιμετωπίζουν απλώς τις συνέπειες του σημερινού πληθωρισμού, αλλά δημιουργούν τις προϋποθέσεις για μια οικονομία πιο παραγωγική, ανταγωνιστική και λιγότερο ευάλωτη σε εξωτερικούς κλυδωνισμούς.
Δεν πρέπει επίσης να υποτιμάται ο ρόλος της δημοσιονομικής πειθαρχίας. Η διατήρηση υγιών δημόσιων οικονομικών επιτρέπει στην Κύπρο να δανείζεται με σχετικά ευνοϊκούς όρους από τις διεθνείς αγορές και να έχει περιθώριο δράσης σε περιόδους κρίσης. Η επιλογή της κυβέρνησης να μη διολισθήσει σε ανεξέλεγκτες δαπάνες, ακόμη και υπό την πίεση συνεχών κρίσεων, αποτελεί ένδειξη υπεύθυνης διαχείρισης.
Συνοψίζοντας, ο πληθωρισμός που βιώνει σήμερα η κυπριακή κοινωνία είναι κυρίως αντανάκλαση ενός ευρύτερου, παγκόσμιου φαινομένου, που πηγάζει από διεθνείς γεωπολιτικές εντάσεις, διαταραγμένες αλυσίδες εφοδιασμού και την αναπροσαρμογή της νομισματικής πολιτικής διεθνώς. Η κυπριακή οικονομία, παρά τις προκλήσεις, παραμένει σε τροχιά ανάπτυξης και σταθερότητας. Η κυβέρνηση, με συνδυασμό στοχευμένων μέτρων στήριξης και στρατηγικών επενδύσεων, κινείται στη σωστή κατεύθυνση: αντιμετωπίζει τις άμεσες πιέσεις χωρίς να υπονομεύει το μέλλον, χτίζοντας σταδιακά μια πιο ανθεκτική και σύγχρονη οικονομία προς όφελος όλων των πολιτών.
*Οικονομικός Αναλυτής.
