Στην εποχή μας, ο ρυθμός έχει γίνει κυρίαρχος. Οι ημέρες κυλούν μέσα σε πυκνά προγράμματα, ειδοποιήσεις, υποχρεώσεις, πιέσεις και συγκρίσεις. Ο άνθρωπος μοιάζει να κυνηγά διαρκώς κάτι τον χρόνο, την επιτυχία, την αποδοχή, την επιβίωση. Χωρίς να το καταλαβαίνει, έχει μετατραπεί σε ένα ον που ζει σε συνεχή κατάσταση συναγερμού.
Και αυτή η αθόρυβη μεταμόρφωση έχει βαθύ ψυχολογικό κόστος.
Ο ανθρώπινος εγκέφαλος διαθέτει ένα εντυπωσιακό σύστημα άμυνας. Όταν αντιληφθεί κίνδυνο, ενεργοποιεί το λεγόμενο σύστημα μάχης ή φυγής (fight or flight). Είναι ένα εξελικτικό κατάλοιπο που προοριζόταν να μας προστατεύσει από άμεσες απειλές.
Σήμερα, όμως, το ίδιο σύστημα ενεργοποιείται ξανά και ξανά, όχι από φυσικούς κινδύνους, αλλά από ψυχολογικές και κοινωνικές πιέσεις: ένα επείγον επαγγελματικό μήνυμα, μια σύγκριση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ο φόβος της αποτυχίας, η αβεβαιότητα για το μέλλον.
Το σώμα και ο νους δεν διαχωρίζουν τον «λύκο στο δάσος» από τον «λογαριασμό που πρέπει να πληρωθεί». Και κάπως έτσι, ο μηχανισμός έκτακτης ανάγκης γίνεται η νέα κανονικότητα.
Όταν το νευρικό σύστημα λειτουργεί μόνιμα σε κατάσταση συναγερμού, αρχίζουν να εμφανίζονται σταδιακά συμπτώματα: συναισθηματική αστάθεια, δυσκολία συγκέντρωσης, σωματικές εντάσεις, χρόνια κόπωση, αίσθημα αποδιοργάνωσης.
Ο άνθρωπος δεν νιώθει απλώς κουρασμένος. Νιώθει ότι δεν έχει έδαφος να σταθεί, ότι βρίσκεται διαρκώς “ένα βήμα πριν”. Και σε αυτό το έδαφος, καμία ψυχική ισορροπία δεν μπορεί να ριζώσει.
Συχνά, κάποιος μπορεί να θεωρεί ότι «έχει μάθει να ζει έτσι». Η αλήθεια, όμως, είναι διαφορετική: δεν πρόκειται για προσαρμογή, αλλά για εξάντληση μεταμφιεσμένη σε λειτουργικότητα. Το νευρικό σύστημα έχει εγκλωβιστεί σε έναν κύκλο εγρήγορσης από τον οποίο δεν γνωρίζει πώς να βγει. Η προσαρμοστικότητα, στην πραγματικότητα, έχει γίνει φυλακή.
Η ουσία δεν είναι να αποφύγεις τον κόσμο, αλλά να πάψεις να ταυτίζεσαι με τον ρυθμό του. Να θυμηθείς ότι μπορείς να υπάρχεις χωρίς να βιάζεσαι, χωρίς να κυνηγάς, χωρίς να επιβιώνεις. Αλλά να ζεις.
Ο σύγχρονος άνθρωπος δεν χρειάζεται να γίνει πιο δυνατός για να αντέξει.
Χρειάζεται να γίνει πιο παρών για να νιώσει.
Να αναγνωρίσει ότι δεν είναι φυσιολογικό να ζεις συνεχώς σε εσωτερικό συναγερμό.
Ότι το τίμημα της ταχύτητας είναι συχνά η απώλεια του εαυτού.
Και ότι, τελικά, ο μόνος πραγματικός δρόμος προς την ψυχική σταθερότητα είναι η επιστροφή στην εσωτερική σιγή.
*Συγγραφέας & Μελετητής της Ανθρώπινης Εμπειρίας
