Η συνεδρίαση της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας την Πέμπτη έχει μια απόφαση που θεωρείται σχεδόν προδιαγεγραμμένη, αλλά και ένα πολύ μεγαλύτερο ερώτημα που αφορά στο μέλλον της ίδιας της κεντρικής τράπεζας.
Η ΕΚΤ αναμένεται να αυξήσει το επιτόκιο καταθέσεων κατά 25 μονάδες βάσης, στο 2,5%, για δεύτερη φορά από τότε που ο πόλεμος με το Ιράν εκτίναξε τις τιμές ενέργειας. Ωστόσο, το ενδιαφέρον των αγορών δεν περιορίζεται πλέον στο εάν θα γίνει η αύξηση, αλλά στο τι θα ακολουθήσει τόσο για τα επιτόκια όσο και για την ηγεσία της ΕΚΤ.
Στο επίκεντρο βρίσκεται η Κριστίν Λαγκάρντ, καθώς οι συζητήσεις για πιθανή πρόωρη αποχώρησή της από τη Φρανκφούρτη εντείνονται. Η θητεία της ολοκληρώνεται τον Οκτώβριο του 2027, όμως οι τελευταίες δηλώσεις της έχουν τροφοδοτήσει τις εκτιμήσεις ότι μπορεί να αποχωρήσει νωρίτερα.
Η εξέλιξη αυτή αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία σε μια περίοδο κατά την οποία η ΕΚΤ βρίσκεται αντιμέτωπη με έναν δύσκολο συνδυασμό: πληθωρισμό πάνω από τον στόχο, αυξημένες τιμές ενέργειας, ισχυρότερη του αναμενομένου οικονομική δραστηριότητα και αβεβαιότητα για την επόμενη ημέρα της νομισματικής πολιτικής.
Η Λαγκάρντ και το μεγάλο ερώτημα της διαδοχής
Οι συζητήσεις για το μέλλον της Λαγκάρντ έχουν ενταθεί μετά τη συνεδρίαση του Ιουλίου. Οι δηλώσεις της τότε θεωρήθηκαν το πιο σαφές μέχρι σήμερα μήνυμα ότι μπορεί να μην παραμείνει στη θέση της μέχρι το τέλος της θητείας της.
Την ίδια στιγμή, το Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ εξακολουθεί να επιδιώκει την ανάληψη της ηγεσίας του από τη Λαγκάρντ. Η ίδια, η οποία πρόκειται να κυκλοφορήσει τα απομνημονεύματά της στα τέλη Ιανουαρίου, εμφανίζεται σύμφωνα με τις σχετικές πληροφορίες έτοιμη να αποδεχθεί τον ρόλο.
Παράλληλα, η πρόεδρος της ΕΚΤ δεν έχει αποκλείσει το ενδεχόμενο να επιστρέψει στη γαλλική πολιτική σκηνή, δηλώνοντας πρόσφατα ότι θα μπορούσε να αναλάβει έναν ρόλο «με οποιαδήποτε ιδιότητα» στην οποία θα ήταν πιο αποτελεσματική.
Έτσι, η συζήτηση για την επόμενη ημέρα της ΕΚΤ δεν αφορά μόνο στο πρόσωπο που θα μπορούσε να διαδεχθεί τη Λαγκάρντ. Αφορά και στη μελλοντική ισορροπία στο Διοικητικό Συμβούλιο, σε μια περίοδο κατά την οποία οι αξιωματούχοι εμφανίζονται ήδη διχασμένοι για το πόσο ψηλά πρέπει να φτάσουν τα επιτόκια.
Οι πιέσεις προς τη Λαγκάρντ να ξεκαθαρίσει τις προθέσεις της θα μπορούσαν να αυξηθούν ακόμη περισσότερο εάν η Γερμανίδα, Ιζαμπέλ Σνάμπελ, μέλος του Εκτελεστικού Συμβουλίου της ΕΚΤ, αποχωρήσει επίσης πρόωρα. Η θητεία της ολοκληρώνεται στα τέλη του 2027, όμως εξετάζεται το ενδεχόμενο μετακίνησής της στο Διεθνές Νομισματικό Ταμείο.
Η νέα αύξηση επιτοκίων είναι σχεδόν δεδομένη
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η απόφαση για τα επιτόκια μοιάζει πολύ λιγότερο αμφιλεγόμενη.
Σύμφωνα με δημοσκόπηση του Bloomberg, όλοι σχεδόν οι αναλυτές, με μία εξαίρεση, αναμένουν αύξηση του επιτοκίου καταθέσεων κατά 25 μονάδες βάσης, στο 2,5%.
Η κίνηση θα έρθει καθώς ο πληθωρισμός στην Ευρωζώνη ξεπέρασε το 3% τον Αύγουστο, καταγράφοντας υψηλό σχεδόν τριών ετών. Οι πιέσεις στις τιμές αναμένεται να παραμείνουν ισχυρές τους επόμενους μήνες, κυρίως εξαιτίας της ενέργειας.
Παράλληλα, η οικονομία της Ευρωζώνης εμφανίζεται πιο ανθεκτική από ό,τι είχε αρχικά εκτιμηθεί. Αυτό δημιουργεί μεγαλύτερο περιθώριο στην ΕΚΤ να συνεχίσει τη σύσφιξη της νομισματικής πολιτικής, εφόσον κρίνει ότι απαιτείται.
Το μεγάλο στοίχημα για τα επόμενα επιτόκια
Το πραγματικό ερώτημα, επομένως, είναι πόσο ψηλότερα θα μπορούσαν να κινηθούν τα επιτόκια μετά το 2,5%.
Οι αγορές προεξοφλούν τουλάχιστον δύο ακόμη αυξήσεις, ενώ οι οικονομολόγοι εμφανίζονται περισσότερο επιφυλακτικοί. Οι ίδιοι οι αξιωματούχοι της ΕΚΤ έχουν διαφορετικές απόψεις.
Ο διοικητής της κεντρικής τράπεζας της Λιθουανίας, Γκεντιμίνας Σίμκους, έχει υποστηρίξει ότι το 2,5% δεν θα είναι αρκετό για την επιστροφή του πληθωρισμού στον στόχο του 2%, ενώ το μέλος του Εκτελεστικού Συμβουλίου, Πιέρο Τσιπολόνε, έχει προειδοποιήσει ότι η ΕΚΤ δεν θα πρέπει να προχωρήσει σε υπερβολική σύσφιξη, ώστε να μην προκαλέσει ζημιά στην οικονομία.
Το 2,5% θεωρείται ευρέως το ανώτατο όριο της ουδέτερης ζώνης των επιτοκίων, πάνω από το οποίο η νομισματική πολιτική αρχίζει να περιορίζει την οικονομική δραστηριότητα. Ο διοικητής της κεντρικής τράπεζας της Ιρλανδίας, Γκάμπριελ Μακλούφ, τοποθετεί το όριο αυτό υψηλότερα, στο 2,75%.
Ο πρόεδρος της Bundesbank, Γιόακιμ Νάγκελ, έχει προσθέσει έναν ακόμη παράγοντα στην εξίσωση, επισημαίνοντας την πρόσφατη άνοδο των αποδόσεων των κρατικών ομολόγων διεθνώς, η οποία «περιπλέκει την κατάσταση».
Οι νέες προβλέψεις θα δείξουν τον δρόμο
Καθοριστικό ρόλο στη συνεδρίαση θα διαδραματίσουν οι νέες οικονομικές προβλέψεις της ΕΚΤ.
Οι αναλυτές περιμένουν αναθεώρηση προς τα πάνω της πρόβλεψης για τον πληθωρισμό του επόμενου έτους, από το 2,3% που προβλεπόταν τον Ιούνιο. Για το 2026 αναμένεται να διατηρηθεί η πρόβλεψη του 3%, ενώ παράλληλα εκτιμάται ότι οι προβλέψεις για την οικονομική ανάπτυξη θα ενισχυθούν.
Οι προβλέψεις αυτές θα αποτελέσουν σημαντικό οδηγό για την επόμενη φάση της νομισματικής πολιτικής. Ωστόσο, υπάρχει ένας σημαντικός περιορισμός: τα στοιχεία στα οποία βασίζονται έχουν ημερομηνία αναφοράς τον Αύγουστο και ενδέχεται να μην αποτυπώνουν πλήρως την τελευταία άνοδο των αποδόσεων των ομολόγων και των τιμών ενέργειας.
Η Ευρώπη μπροστά σε μια νέα αβεβαιότητα
Η ΕΚΤ βρίσκεται έτσι μπροστά σε μια περίοδο κατά την οποία η αλλαγή ηγεσίας και η αλλαγή της κατεύθυνσης των επιτοκίων μπορεί να συμπέσουν χρονικά.
Η αύξηση στο 2,5% αναμένεται να επιβεβαιώσει τη θέση της ΕΚΤ ως της πιο επιθετικής κεντρικής τράπεζας μεταξύ των χωρών της G7. Όμως η πορεία μετά τον Σεπτέμβριο είναι πολύ πιο αβέβαιη.
Η άνοδος των τιμών πετρελαίου και φυσικού αερίου, οι επιπτώσεις του πολέμου στη Μέση Ανατολή, οι αποδόσεις των ομολόγων και η πορεία της ευρωπαϊκής οικονομίας δημιουργούν ένα εξαιρετικά σύνθετο περιβάλλον για όποιον βρίσκεται στο τιμόνι της ΕΚΤ.
Και γι’ αυτό η σημερινή αύξηση μπορεί να αποδειχθεί τελικά λιγότερο σημαντική από το ποιος θα κληθεί να αποφασίσει για την επόμενη.
